Çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlık eğitimi alan hekimlerin erken çocukluk döneminde gelişim ve gelişimsel sorunlara yaklaşım ile ilgili bilgi düzeyinin değerlendirilmesi

Giriş: Erken çocukluk döneminin önemine dair son yıllarda ulusal ve uluslararası düzeyde önemli farkındalıklar kazanılmış ve bu konu ile ilgili çalışma planlamalarına sağlık sisteminde ve çocuk sağlığı ve hastalıkları alanında daha fazla yer verilmeye başlanmıştır. Özellikle orta ve düşük gelirli ülkelerdeki sağlık sistemi içinde çocukların gelişimsel güçlüklerinin önlenmesi ve erken tanımlanmasına yer verilmesinin gerekliliği önemle vurgulanmaktadır. Günümüzde çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlarının, çocukların iyilik hali üzerindeki güçlü etkileri nedeni ile gelişimsel ve sosyal bağlamda da sorumlu oldukları kabul edilmektedir. Çocukların en üst gelişimsel potansiyellerine ulaşabilmelerini sağlamak için erken tanı ve erken müdahale esastır ve çocuk sağlığı hizmeti verenlerin bir önceliği olmalıdır. Genel pediatride tüm yakınmaların yaklaşık %25-%30' u gelişim ya da davranış kökenlidir. Gelişimsel sorunların saptanması ve erken tedavi edilmesindeki yetkinliğin çocuk sağlığı ve hastalıkları eğitimi esnasında bu alanda alınan eğitimin kalitesine bağlı olduğu gösterilmiştir. Çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı tarafından yapılacak muayene sırasında ailelere çocuk gelişimi hakkında kanıta dayalı ve doğru bilgileri verebilmek onları desteklemek ve gelişimsel sorunları önlemek için önemli bir fırsattır. Amaç: Bu çalışmada Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalında uzmanlık eğitimi alan hekimlerin erken çocukluk döneminde gelişim ve gelişimsel sorunlara yaklaşım konularında bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi, aynı zamanda uzmanlık eğitimi alan hekimlerin bilgi düzeylerinin uzmanlıktaki eğitimi süresi ve erken çocukluk döneminde gelişim ve gelişimsel sorunlara yaklaşım konularında eğitim almış olmak ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, 01/05/2022-01/05/2023 tarihleri arasında Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanlık eğitimi almakta olan araştırmaya onam veren ve anketi yanıtlamaya gönüllü olan asistanlara uygulanmıştır. Çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlık eğitimi almakta olan 106 pediatri asistanına klinik uygulamalarında gelişimsel konulara yer verme, karşılaştıkları zorluklar ve ilişkili etmenleri içeren, 30 soruluk bir anket uygulanmıştır. 15 Bulgular: Çalışmaya toplamda 106 (%69,7) hekim katıldı. Hekimlerin 85 (%80,2)' si kadın, 21 (%19,8)' i erkekti ve yaş ortancası 28 yıl idi (en az: 24- en çok:47 yıl). Çalışmaya katılan hekimlerin uzmanlık eğitim süresi ortancası 24 ay (en az: 1- en çok: 68 ay) olup, 22'si (%20,75) ilk yıl, 26'sı (%24.52) ikinci yıl, 20'si (%18,86) 3.yıl, 38'i (%35,84) 3.yıl üzeri asistan idi. Gelişimsel Pediatri asistan derslerine katılan asistanların sayısı 61 (%57,5), katılmayan asistan sayısı 45 (%42,5) idi. Gelişimsel Pediatri rotasyonu yapan katılımcı sayısı 11 (%10,4), rotasyon yapmayan katılımcı sayısı 95 (%89,6) idi. Sağlıklı çocuk izlem sırasında yeterli gelişimsel destekleme beceri ve tutumlarına sahip olduğunu düşünen (8-9-10 puan veren) katılımcıların sayısı 36 (%34) kişiydi.Hekimlerin 1/5'i gelişimsel zorlukların erken tanısında kullanılacak olan araçları bildiğini, gelişimsel zorluklara erken tanı koyarak etkili yönlendirme yapabileceğini bildirmiştir (% 18). Gelişimsel zorlukları ya da riskleri bulunan prematüre bebeklerin gelişimsel risklerinin saptanması, değerlendirilmesi ve yönlendirilmesinde hekimler % 26 oranında kendilerini yeterli olarak değerlendirmiş, serebral palsi gibi kronik hastalıkları olan çocukların izleminde ise kendilerini yaklaşık % 20 oranında yeterli olarak değerlendirdiklerini bildirmişlerdir. Erken çocukluk çağında sık karşılaşılan davranış sorunlarından yeme ve uyku sorunlarına yaklaşım deneyimleri konusunda ise hekimlerin % 10'u kendilerini yeterli bulduklarını bildirmiştir Çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlık eğitimi alan hekimlerin KDÖ toplam puanı ortancası ile yaş (p=0.001) ve kıdem ayı (p=0.000), uzmanlık eğitimi süresinde gelişimsel pediatri asistan dersi almış olmak (p= 0.000) ve gelişimsel pediatride rotasyon yapmış olmak arasında Pearson Chi-Square testi kullanılarak yapılan analizde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. Sonuç: Anket sonuçlarına göre asistanlarımızın çoğunun sağlıklı çocuk izlemi sırasında gelişimi sağlayan ve destekleyen temel kuramları yeteri kadar bilmedikleri görüldü. Özellikle prematürite, serebral palsi ve altta yatan kronik hastalığı olan hastaların gelişiminin değerlendirilmesi ve desteklenmesi konusunda asistanların kendilerine güvenmedikleri ve bu sorularda kendilerine 8 ve üzeri puan veren asistanların sayının az oluğu görüldü. Anahtar Sözcükler: Pediatri eğitimi, Gelişimsel sorunlar, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanlık eğitimi.