Çölyak hastalarında malnütrisyon ve sarkopeni arasındaki ilişki

GİRİŞ VE AMAÇ: Çölyak hastalığı (ÇH), genetik olarak yatkın bireylerde tahıl ve tahıl ürünlerinde bulunan glutene karşı duyarlılık sonucu gelişen, ince barsakta karakteristik lezyonlar ile malabsorbisyona neden olan, glutensiz diyetle klinik düzelme gösteren otoimmun ve ailesel özellikli bir hastalıktır. Tedavi edilmemiş klasik ÇH formunda hastalar yüksek malnütrisyon riski altındadır ancak hastalığın subklinik formu olan hastalarda da beslenme durumunun bozulması sıklıkla bildirilmektedir. Sarkopeni iskelet kas kütlesi ve gücünün genel ve ilerleyici kaybı ile giden, fiziksel yetersizlik, düşük yaşam kalitesi ve ölüm gibi olumsuz sonuçlara neden olan sendromdur. Sarkopeninin sekonder nedenlerinden biri de malnütrisyondur. Çalışmamızda erişkin çölyak hastalarında malnütrisyon ile sarkopeni arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladık. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmaya 01.10.2019-31.12.2019 tarihleri arasında, Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji polikliniğinde takipte olan 18-65 yaş arası 119 çölyak hastası ve gastroenteroloji polikliniğine dispeptik şikayetler ile başvuran, 18-65 yaş arasında, kronik hastalığı ve ÇH olmayan 119 birey dahil edildi. Hastaların rutin bakılan tam kan tetkikleri, biyokimyasal parametreleri ayrıca rutin olarak malnutrisyon değerlendirmesinde kullanılan MUST (Malnutrition Universal Screening Tool) skorlaması, antropometrik ölçümler, el dinamometresi ile kas gücü, yürüme testi ile yürüme hızı ve bioimpedans analizi değerlendirilmiş hastalar retrospektif olarak tarandı. Analizlerde SPSS 22 windows versiyonu kullanıldı, P<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Referans grubunun -2 SD altı cut-off değer olarak belirlendi. BULGULAR: Çölyak grubunda hastaların ortalama kas kütlesi (p=0.004), iskelet kas kütle indeksi (p=0.011) ve cilt kalınlığı (p=0.001) kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düşük saptandı. ÇH grubu ile karşılaştırıldığında kontrol grubundaki bireylerin hepsinde MUST skoru istatistiksel olarak anlamlı düşük saptandı (p<0.001). Kontrol grubundaki hastalarda sarkopeni saptanmadı. Çölyak grubunda ise hastaların %24.4'ü muhtemel sarkopenik, %14.3'ü sınıf 1 sarkopenik ve %20.2'si sınıf 2 sarkopenik olarak değerlendirildi. Çalışmamızda sarkopeni ve MUST skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadı (p>0.05). Çölyak hastalığı aktif olanlarda remisyonda olan hastalara nazaran sarkopeni sıklığı istatistiksel olarak daha yüksek bulundu (p=0.009). TARTIŞMA. Çölyak hastalığında malnütrisyon ve sarkopeni normal popülasyona göre daha fazla görülmektedir. Özellikle hastalığı aktif olan bireylerde sarkopeni görülme sıklığı daha fazladır. Malnütrisyonla sarkopeni arasında ilişki saptamadık ancak altta yatan nedenin kronik inflamasyon olduğunu düşünmekteyiz. Hastalığın uygun diyetle kontrol altında tutulmasının sarkopeni riskini azaltacağı inancındayız.