Cosinor analizi ve sağlık alanında bir uygulaması

Cosinor analizi bir doğrusal regresyon modelidir. Bu çalışmada amaç, Cosinor analizi yöntemini tanıtmak sağlık alanında kullanımına yönelik bir örnek sunmaktır. Önceden belirlenmiş bir zaman diliminde ölçülmüş olarak elde edilen verilerin, belirli bir ritme uyduğu görüldüğünde verileri bir zaman döngüsünde bir araya toplamak artıkları azaltacak ve ritmin dalga biçimini ortaya çıkaracaktır. Ritim içeren verileri kosinüs eğrisi kullanarak analiz etmenin mümkün olduğu düşünülmüştür. Bu tip verileri çözümlemek için, μ(t)=M+A.cos⁡(ω.t-φ)+ε eşitliği kullanılır. Bu eşitlikte A>0 ise, bir ritim vardır ve bu ritim t=φ/ω anında zirveye ulaşır yani pik yapar. Bu işlev kendini 2π/ω kadar sürede tekrarlar yani bir periyodu tamamlar. Uygulama için Bipolar Bozukluk, Depresyon ve Şizofreni tanısı almış hastaların başvuru sayıları, aylık ortalama sıcaklık ve aylık toplam güneşli geçen süreden etkilenip etkilenmedikleri Cosinor analizi yöntemiyle incelenmiş ve elde edilen Cosinor modelleri yorumlanmıştır. Cosinor modeline göre Bipolar Bozukluk ve Depresyon hastaları için en fazla başvuru sayısının görüldüğü zaman, Şubat ayı iken, Şizofreni hastaları için en fazla başvuru sayısının görüldüğü zaman, Mart ayı olarak belirlenmiştir. Cosinor modellerine Aylık Ortalama Sıcaklık ve Aylık Toplam Güneşli Geçen Süre değişkenleri eklendiğinde hasta başvuru sayılarının arttığı görülmüştür. Cosinor analizi yöntemine göre yaptığımız uygulamada Aylık Ortalama Sıcaklık ve Aylık Toplam Güneşli Geçen Süre arttıkça Bipolar Bozukluk, Depresyon ve Şizofreni hasta başvuru sayılarının arttığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bipolar bozukluk, biyolojik ritim, cosinor analizi, depresyon, şizofreni