COVID-19 pandemisi sürecinde hemşirelik öğrencilerinin travma sonrası stres belirtilerine bilişsel davranışçı terapinin etkisi

Geçmiş yıllarda meydana gelen pandemiler sonrasında travma sonrası stres bozukluğu çok sık görülmektedir. COVID-19 pandemisi sürecinde en çok etkilenen grupta yer alan öğrencilerin travma sonrası stres belirtileri açısından değerlendirilmesi ve bilişsel davranışçı terapi uygulaması ile travma sonrası stres belirtilerinin azalması önem taşımaktadır. COVID-19 pandemisi sürecinde hemşirelik öğrencilerinin travma sonrası stres belirtilerine bilişsel davranışçı terapinin etkisi incelemek amacıyla yapılan bu araştırma, ön-test, son-test, paralel grup, randomize kontrollü bir araştırmadır. Hemşirelik Fakültesinde eğitim gören 60 birinci sınıf öğrencisi rastgele olarak deney (n=30) ve kontrol (n=30) gruplarına atanmıştır. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanan, Bilgi Formu ve DSM-5 İçin Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi kullanılarak toplanmıştır. Çalışma grubuna ölçümler, bilişsel davranışçı grup terapisi öncesi, terapi bitiminde ve üç ay sonra olmak üzere üç kez çevrim içi yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde bağımsız gruplarda t testi, Cochran's Q, tek yönlü ANOVA ve karma desenli ANOVA analizi kullanılmıştır Elde edilen sonuçlar p<0,05 anlamlılık düzeyinde sınanmıştır. Öğrencilerin DSM-5 İçin Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesinden grup terapisi uygulaması boyunca ve izlem ölçümünde aldıkları puanların grup içi değişimlerinin değerlendirilmesinde anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0,001). DSM-5 İçin Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi toplam puan ve tüm alt boyut puan ortalamalarının zaman içinde değişiminin anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Deney grubunda DSM-5 İçin Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesinin grup zaman etkileşiminin anlamlı olduğu belirlenmiştir. DSM-5 İçin Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi kaçınma alt boyutu puanları üzerindeki ortak etkisinin geniş etki büyüklüğü ile anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmektedir (p<0,001, η2:0,98). Sonuç olarak öğrencilere uygulanan bilişsel davranışçı yaklaşıma dayalı grup terapisinin travma sonrası stres belirtilerini azaltmada etkili olduğu bulunmuştur. Bu çalışmanın farklı yaş gruplarında uygulanması ve bireysel olarak da yapılması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Bilişsel davranışçı terapi, Pandemi, Travma, Travma sonrası stres.