COVID-19 pandemisinde bitkisel besinlerin ve besin destek ürünlerinin kullanımına yönelik tutum ve bilgi düzeyinin değerlendirilmesi

Kesitsel tipte planlanan bu çalışmanın amacı sağlık çalışanlarının ve sağlık çalışanı olmayanların COVID-19'da bitkisel besin/besin destek ürünleri kullanımını ve bu ürünlere ilişkin inanışlarını saptamak, COVID-19'da bitkisel besin/besin destek ürünleri kullanımına ilişkin verilen beslenme eğitiminin sağlık çalışanlarının ve sağlık çalışanı olmayanların konu hakkındaki inanışları ile bilgi düzeylerine etkisinin incelenmesidir. Çalışmanın birinci aşamasını 1767 birey, ikinci aşamasını 106 sağlık çalışanı ve 110 sağlık çalışanı olmayan birey tamamlamıştır. Birinci aşama Haziran-Aralık 2021 tarihleri arasında 43 sorudan oluşan çevrimiçi anket ile, ikinci aşama ise eğitim müdahalesi olarak çevrimiçi video iletişim uygulaması aracılığıyla sağlık çalışanları ve sağlık çalışanı olmayanlar için ayrı ayrı iki oturumda gerçekleştirilmiştir. Eğitimin etkinliği her grup için ayrı ayrı hazırlanan ön test-son test formlarıyla değerlendirilmiştir. Uygun katılımcılar sosyal medya aracılığıyla çalışmaya katılmaya davet edilmiştir. Bireylerin 1372'si daha önce COVID-19 geçirmemişken, 395'i geçirmiştir. Katılımcıların %35,3'ünün COVID- 19'dan korunma amaçlı %67,1'inin ise COVID-19 tedavisinde bitkisel besinler/besin destek ürünleri kullandığı saptanmıştır. Katılımcıların çoğu, belirli bitkisel besinler/besin destek ürünlerinin COVID-19'un önlenmesi ve tedavisi üzerinde etkisi olduğuna inanmaktadır. D vitamininin COVID-19'a karşı koruyucu olduğuna inananların oranı COVID-19 geçirmeyen bireylerde (%68,9) geçiren bireylere (%64,6) göre daha yüksektir (p = 0,018). Sağlık çalışanlarının (3,85 ± 1,60'tan 5,51 ± 1,45'e) ve sağlık çalışanı olmayanların (8,34 ± 1,46'dan 9,37 ± 0,88'e) bitkisel besinler/besin destek ürünlerine ilişkin toplam bilgi puanları verilen eğitimden sonra anlamlı olarak artmıştır (p<0,001). Çoğu sağlık çalışanı ve sağlık çalışanı olmayan bireyin, bitkisel besinler/besin destek ürünlerinin COVID-19'un önlenmesinde ve tedavisinde etkili olduğuna inandıkları bulunmuştur, ancak bu inanışlar eğitim müdahalesinden sonra anlamlı olarak azalmıştır (p<0.05). Sonuç olarak, etkinlikleri kanıtlanmadan önce, bitkisel besinler/besin destek ürünlerinin COVID-19'un önlenmesi ve tedavisinde kullanımları hakkında bireylerin bilinçlendirilmesi ve bu ürünlerin gereksiz kullanımından kaçınılması önemlidir. Eğitim müdahalesi hem sağlık çalışanlarının hem de sağlık çalışanı olmayan bireylerin bilgilendirilmesinde etkilidir.