Deneysel rat omuriliği yaralanma modelinde siklosporin tedavi edici ve koruyucu etkilerinin değerlendirilmesi

Giriş: Spinal kordun yaralanmaları ekonomik ve sosyal ciddi sorunlara yol açması ve halen kabul görmüş bir tedavi şemasının olmaması nedeniyle önemini korumaktadır. Primer ve sekonder hasarlanma olarak iki grupta incelenir. Primer hasarlanma travma esnasında ortaya çıkan kompreson kontüzyon ve laserasyonu içerir. Buradaki hasarlanma miktarı travmanın büyüklüğüne, etki süresine ve absorbe edilen enerji miktarına bağlıdır. Sekonder hasarlanma ise primer hasarlanmanın tetiklediği dakikalar içinde ortaya çıkan günlerce devam eden metabolik ve biyokimyasal olayları içeren bir süreçtir. Bu alanda yapılan klinik ve deneysel araştırmalar çok büyük oranda sekonder hasarlanmayı önlemeye yöneliktir. Method: Bu çalışmada klip kompresyon yöntemi kullanılarak meydana getirilen omurilik yaralanmaları histopatolojik (Luxol fast blue, hematoksilen –eozin ve TUNEL boyama yöntemi) ve hasar skoru muayene yöntemleri (eğik düzlem, motor muayene) kullanılarak siklosporin-A 'nın ikincil hasar üzerindeki koruyucu ve tedavi edici etkinliği araştırıldı. Çalışmada 18 adet Sprague Dawley cinsi dişi erişkin rat kullanıldı. Anesteziyi takiben T7-T9 (Torakal vertebra) mesafesinden yapılan cilt insizyonu ile paravertebral adaleler sıyrıldı grup 1 (kontrol grubu), grup 2 ( laminektomi+ kord basısı ) ve grup 3 (laminektomi+kord basısı + siklosporin-A) verilen 6'şar rattan oluşan toplam üç grup oluşturuldu. Denekler 10 gün boyunca izlenerek nörolojik fonksiyonları 1. 3. 5. ve 10. günlerde kaydedildi. Histopatolojik inceleme için 10. günde sakrifiye edildi. Bulgular: Histopatolojik incelemede Siklosporin-A (sandimmün-Novartis IV ampül)'nın kullanıldığı grupta travma grubuna göre hasar alanının daha küçük çapta olduğu, beyaz maddede bozulmuş aksonların daha az olduğu, yapısal bütünlüğün korunduğu nekroz ve apoptotik hücrelerin de az olduğu izlenirken travma grubunda ise hasar alanında yaygın ödem, inflamatuar hücrelerinde artış, beyaz maddede de vakuolize akson yapıları vardı. Mann Whitney-U istatiksel değerlendirmesinde ise apoptotiz ve nekrozun grup 3 de grup 2 ye göre anlamlı olarak azaldığı izlendi (p<0.05). Kruskal Wallis testi ile tüm gruplar arasında eğik düzlem ve motor fonksiyon skorlarında istatiksel olarak anlamlı bir fark olup bu fark eğik düzlemde 10. günde (p:0.001; p<0.05) motor fonksiyon skorunda ise 5. ve10. günlerde daha da belirginleşmiştir (p:0.00;p<0.01). Grupların Mann-Whitney U ile ikili karşılaştırması değerlendirildiğinde ise eğik düzlemde 5.günden itibaren fark olup 10. günde istatistiksel olarak anlamlı bir farka ulaşmıştır (p:0.012; p<0.05), Motor fonksiyon skoru değerleri ise 5.günden itibaren anlamlı bir fark göstermiş nihayetinde 10. günde bu fark daha da artmıştır (p:0.002; p<0.001). Sonuç: Deneysel rat omurilik yaralanma modeli çalışmamızda siklosporin –A nın sekonder omurilik yaralanması üzerine hem koruyucu (nöroprotektif)( nekroz /apopitozis verilerinin siklosporin-A verilen grub lehine ), hem de tedavi edici (rejeneratif)( eğik düzlem ve motor skor verilerinin siklosporin-A verilen grub lehine ) etkilerini, istatistiksel olarak ortaya koyduğumuzu düşünmekteyiz. Anahtar kelimeler: Laminektomi, rat, omurilik basısı, siklosporin A, travma