Deprem mağduru yaşlılarda mekân aidiyeti: Elâzığ ili örneği

Yaşlılık dönemi kendi içerisinde birçok farklı özelliği ve değişimleri barındıran çok yönlü ve karmaşık bir süreçtir. Yaşlılık sürecinde kaliteli bir yaşam geçirmek yaşlı bireyler açısından oldukça önemlidir. Bu dönemin sağlıklı gelişmesi için yaşlı bireylerin fiziksel ve psiko-sosyal ihtiyaçlarını karşılayan etkinliklerin gerçekleşmesine imkân sağlayan mekânsal olanaklar sağlamak gerekmektedir. Bu çalışma, yaşlı olarak nitelendirdiğimiz 65 yaş ve üstü bireylerin 24 Ocak 2020 Elazığ Depremi sonrasında yaşanan mekân değişikliği ve yeni mekânla aralarında kurdukları ilişki, bağlılık ve aidiyet düzeyini belirleme amacını taşımaktadır. Yaşlı bireylerin anılarından derlenen deprem anı, sonrasındaki yaşam ve taşınma süreci ile ilgili olarak anımsanan ortak konular ile yaşlı bireylerin gözünden iki yerleşme arasındaki mekânsal ve sosyal farklılıklara ilişkin analiz yapılmıştır. Araştırma belli bir yere fiziksel, kültürel ve sosyal anlamda bağlı kalan yaşlı bireylerin deprem sonrasında zorunlu olarak yaşanan mekân değişikliği ve yeni mekâna alışma süreçleri, aidiyet duyguları, eski mekâna duyulan özlemi incelemek amacıyla derinlemesine mülakat tekniği kullanılmıştır. Çalışmada, yaşlı bireylere yöneltilecek üç ana başlıktan oluşan 14 soruluk görüşme kılavuzları kullanılmıştır. Araştırma kapsamında yaşlı bireylerin yaşam döngüsü içinde evi nasıl tanımladıkları, mekân algısına dair verileri yaşlanma ile nasıl anlam kazandığı belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca mekânı farklı boyutlarda kullanma ile kendine ait yaşanabilir bir yer olarak görme, eski ve yeni mekâna dair farklı özellikler gösteren düşüncelerin zaman içerisinde nasıl değişme gösterdiği incelenmiştir.