Ders imecesi (Lesson study) mesleki gelişim yaklaşımının sınıf öğretmenlerinin pedagojik alan bilgisi gelişimine ve öğrencilerin akademik başarılarına etkisi

Bu çalışmanın amacı hayat bilgisi dersi, Evimizde Hayat ünitesinde ders imecesi yaklaşımının sınıf öğretmenlerinin pedagojik alan bilgilerinin gelişimine ve öğrencilerin akademik başarılarına etkisini incelemektir. Çalışmada nitel ve nicel yaklaşımın birlikte kullanıldığı karma araştırma yaklaşımı benimsenmiştir. Nicel yaklaşım bağlamında deneysel yöntemin ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel deseni; nitel yaklaşım bağlamında özel durum (örnek olay) çalışmasının bütüncül tekli durum deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2019-2020 eğitim öğretim yılında Ağrı ili Merkez ilçesinde iki farklı ilkokulda görev yapan sınıf öğretmenleri (n=4) ve dört deney grubu ile iki kontrol grubu olarak belirlenen altı farklı sınıfta öğrenim gören üçüncü sınıf öğrencileri (n=167) oluşturmuştur. Çalışma grubunun belirlenmesinde gönüllük esası temel alınmış olup, amaçlı örnekleme yönteminin ölçüt örnekleme tekniği kullanılmıştır. Araştırmaya katılan sınıf öğretmenlerinin pedagojik alan bilgilerinin gelişiminin ve ders imecesine yönelik görüşlerinin tespiti, görüşme, gözlem ve doküman analizi yöntemleriyle incelenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla yarı yapılandırılmış görüşme formu, ders planı, ders planına entegre edilmiş yapılandırılmış sorular, pedagojik alan bilgisi testi ve gözlem formları ile veri çeşitlemesine gidilmiştir. Öğrencilerin akademik başarılarının gelişiminin tespitinde araştırmacı tarafından hazırlanan, ders imecesi uygulaması öncesi ve sonrasında ön test ve son test olarak uygulanan ünite başarı testi kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen nitel veriler betimsel ve içerik analizi yöntemleriyle çözümlenmiştir. Nicel verilerin analizinde ise SPSS 22.0 istatistik programı kullanılmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenler ile ders imecesi süreci, her kazanıma yönelik iki döngü halinde yürütülmüş ve uygulama 7 hafta sürmüştür. Ders imecesi gruplarında yer alan öğretmenler öncelikle iş birliği ile, ilgili kazanıma yönelik ayrıntılı bir plan oluşturmuşlardır. Ardından ders programına göre öğretmenlerden biri oluşturulan ders planını sınıfında uygulamıştır. Bu esnada diğer öğretmen ve araştırmacı öğretimi gözlemlemiştir. Ders sonrası değerlendirme ve geliştirme aşamasında, dersi sunan öğretmen ve gözlemciler öğretimi geliştirmek adına iyileştirici önerilerde bulunarak ders planı revize edilmiştir. Yeniden düzenlenen ders planı gruptaki diğer öğretmen tarafından kendi sınıfında uygulanmıştır. Ders sonrasında yine gözlemler çerçevesinde öneriler getirilerek nihai plan oluşturulmuştur. Yapılan analizlere göre; ders imecesi uygulamasının sınıf öğretmenlerinin pedagojik alan bilgilerine olumlu yönde katkı sağladığı tespit edilmiştir. Bu süreçte öğretmenlerin özellikle öğretimsel stratejiler ve öğrenci anlayışları bağlamında daha çok gelişim sağladıkları belirlenmiştir. Çalışmadan elde edilen diğer sonuca göre; ders imecesi uygulamasının öğrencilerin akademik başarılarını anlamlı düzeyde artırdığı saptanmıştır. Özellikle sosyo-ekonomik ve akademik başarı düzeyi düşük olan okullarda ders imecesi uygulamasının akademik başarının artmasında daha etkili olduğu belirlenmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgulara dayanarak birtakım öneriler sunulmuştur. Buna göre; öğretmenlere, ders imecesi yaklaşımının tanıtılacağı hizmet içi eğitimler düzenlenebilir, ders imecesi yaklaşımı farklı branş ve dersler kapsamında aktif bir şekilde okullarda planlanarak uygulanabilir. Ders imecesi sürecinde gerçekleştirilen sınıf içi uygulamaların paylaşılıp diğer öğretmenlerin de görebilecekleri platformlarda sunulması ve ders imecesinin özellikle sosyo-ekonomik ve akademik başarı düzeyi düşük olan okullarda uygulanmasıyla akademik başarının artırılması sağlanabilir. Bunun yanı sıra ders imecesi yaklaşımının öğrenci ve öğretmenlerin farklı bilişsel ve duyuşsal alanlarına ilişkin gelişimlerine etkisi araştırılabilir. Ayrıca ders imecesinin yansımaları ve pedagojik alan bilgisine yönelik, eğitimin diğer paydaşları (öğrenci, veli, okul yönetimi vb.) tarafından algılanışına ilişkin çalışmalar yürütülebilir.