Dijital çağda din eğitimi alan kız öğrencilerde din kurumu algısının değişim ve dönüşümü üzerine bir araştırma

Gelişen iletişim ağları ve teknolojik reformlar toplumsal hayata hâkim olmuş vaziyettedir. Bu durum dijital çağ olarak atfedilen yeni bir çağı ortaya koymaktadır. Geleneksel medya unsurlarının modern anlamdaki dijital medya unsurlarına dönüşümü toplumsal değişime katkıda bulunmaktadır. Bu değişim süreci toplumsal hayattaki her alanı etkilediği gibi dini süreçleri ve dini yaşam biçimlerini de etkisi altına alarak yeni bir dijitalleşme aşamasını ortaya koymuştur. Dijital çağın getirisi olan dini dönüşümler; dini pratik, ritüel, kimlik oluşumu, yapılanmalar, algılamalar, anlayışlar yönünde olmuştur. Geleneksel dini anlayışlar dijital süreçle değişime uğrayarak yeni iletişim teknolojileriyle etkileşime girmekte ve dini ibadet, anlayış, inanç, ritüel ve kabuller bakımından farklı algılama ve yorumlama biçimleri oluşmuştur. Çalışma dini ritüelleri ve ibadetleri teknoloji ile kesiştiren bireylere ilişkin herhangi bir nicel veri ortaya koyma durumu taşımamaktadır. Yalnızca görüşme yapılan kişilerin konu ile alakalı görüşlerinin günümüz dijital toplumuyla ve teknolojik gelişmelerle bağlantısını anlamaya ve analiz etmeye çalışılması durumu söz konusudur. Çalışmada ele alınan din fenomeni ve dijital çağın getirisi olan teknoloji başlığı daraltılarak din eğitimi alan gençlerde dini unsurların teknoloji ile değişimi ve bağlantısı ele alınmıştır. Böylece çalışmada odak nokta olarak ele alınan tekno dini pratikler bağlamında değişen, dönüşen ve farklılaşan din fenomeni üzerinden oluşturulan çalışma evrenini Kahramanmaraş İlindeki Kız İmam Hatip Lisesi öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini ise Kahramanmaraş İlinde yer alan Hacı Mehmet Kalay Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi'nde eğitim gören 15 öğrenci oluşturmaktadır. Görüşmecilerle konunun içeriğine bağlı olarak oluşturulan 12 adet derinlemesine görüşme soruları değerlendirilip yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda, dijital iletişim teknolojilerinin gün geçtikçe çeşitlenmesi, fonksiyonlarının artması ve yaygınlaşması, bireysel ve toplumsal düzeyde hızlı bir dijitalleşme sürecine geçilmesini sağlamıştır. Bu süreç, düşünce biçimleri ve davranış kalıpları ile sosyal ilişkileri yeniden inşa etmektedir. Bu aşamada, toplumsal yaşamın mühim bir parçası olan din olgusu da dijital teknolojilerle etkileşime girmektedir. Dijital iletişim teknolojilerinin hayata geçirilmesi ve kullanımının artması ise, dindeki dijitalleşmenin kapsamını gün geçtikçe daha da genişletmektedir. Kullanıcılar, dijital medyayı dini bilgiye ulaşma ve eğitim gibi ihtiyaçlarını gidermek ve bazı dini ritüellerin kolaylaştırması hedeflenerek, bazen araç bazen de bir ortam olarak kullanmaktadırlar. Dinin dijitalize olmasıyla, iletişim teknolojileri dini deneyim ve alışkanlıklara etki etmekte ve bu alışkanlıkları dönüştürmektedir. Böylelikle dijital kültür içerisinde harmanlanan din ve dindarlığın önemi ile etki alanını tekrardan ele alınıp tanımlanma ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Bu biçimde Dijital Din olarak ifade edilen dijital kültür tabanlı din ve dindarlık biçimlerinin bazı dini eşraflarda dinin bir takım adab ve erkanını zedeleyebileceği endişesine neden olabileceğini göz önünde bulundurmak gerekir. Bununla beraber din ve dindarlıktaki dijitalleşmenin, bazı hususlarda dini yaşamayı daha kolay hale getire bileceği de bir yok sayılamaz bir gerçektir. Anahtar Kelimeler: Dijital Çağ, Din, Toplumsal Değişim, Dijitalleşme, İletişim Teknolojileri