Dini sosyalleşme ve sosyal dışlanma ekseninde engellilik (Bingöl ili örneği)

Engellilik, araştırmanın ana konusudur ve çok boyutlu evrensel bir olgudur. Bu nedenle birçok bilim alanını ve disiplinini ilgilendirmektedir. Ayrıca bu olgu, tüm dünyada önemli kitlesel sorunlardan biri olarak kabul edilmekte ve sorunun gittikçe yaygın hale geleceği tahmin edilmektedir. Araştırmada, engellilerin nasıl bir dini sosyalleşme sürecinden geçtiklerini ve bu sosyalleşme sürecinde yaşadıkları sorunları, sosyal dışlanmaya maruz kaldıkları alanları ve bu dışlanmanın boyutlarını, kendilerinin yaşantı ve deneyimleri çerçevesinde belirlemek amaçlanmıştır. Ayrıca elde edilen bilimsel bilgiler ile engellilere yönelik toplumsal duyarlılık ve bilinç düzeyinin arttırılmasına, onların toplumla bütünleşmelerini sağlayabilecek sosyal politikaların üretilmesine katkı sağlamak da hedeflenmiştir. Araştırma, betimsel bir nitel araştırmadır ve nitel araştırma modellerinden fenomenolojik (olgubilim) model üstüne kurulmuştur. Fenomenolojik model ile engellilerin yaşantılarına nasıl anlam yükledikleri ve bu yaşantıları nasıl yorumladıkları anlaşılmaya çalışılmıştır. Çalışma alanını Bingöl İli Belediye sınırları içinde yaşayan ortopedik, görme ve işitme engelliler oluşturmaktadır. Araştırma, bu engellilerden amaçsal örneklem tekniği ile otuz engelli birey ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, yarı yapılandırılmış form yardımıyla, derinlemesine görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmada, engellilerin birçok alanda sosyal dışlanma yaşadıkları sonucuna varılmıştır. Dışlanma yaşadıkları alanların başında toplumsal hayata dâhil olma, eğitim faaliyetleri, sosyal ve kültürel faaliyetler, erişilebilirlik ve dini hizmetler bulunmaktadır. Dolayısıyla, engelliler insani ve sosyal haklardan yeterli ölçüde yararlanamamakta, kendine ve topluma yabancılaşmakta, toplumun saygın bir üyesi olmaktan ve olağan bir yaşam sürmekten alıkonulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Engellilik, Din, Sosyalleşme, Dini Sosyalleşme, Sosyal Dışlanma