Dirençli epilepsi gelişiminde risk faktörlerinin değerlendirilmesi

Dirençli epilepsi, izlemlerinde iki veya daha fazla uygun antiepileptik ilacı tek tek veya birlikte kullanmasına ve etkin serum seviyesinde almasına rağmen üç ay nöbetsiz dönemi olmayan, ortalama her ay bir nöbet geçiren hastalar için yapılan tanımlamadır. Dirençli epilepsili hastalarda, uygun antiepileptik tedaviye rağmen nöbetlerinin devam etmesi, çocuklarda önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Bu durum çocuk ve ailenin yaşam kalitesini düşürmekte ve ülke ekonomisi içinde büyük bir yük oluşturmaktadır. Her ne kadar günümüzde epilepsi gelişimini tam anlamıyla önlemek mümkün olmasa da dirençli epilepside rol alan risk faktörlerinin erken saptanması, bunlara yönelik koruyucu tedbirlerin alınması ve alternatif tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi önemlidir. Çalışmamızda dirençli epilepsili hastalardaki risk faktörlerini saptamak amacıyla, Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nöroloji Bilim Dalı Polikliniğinde 01.01.2010–31.12.2015 tarihleri arasında nöbet geçirme nedeni ile başvuran 2200 hastanın dosyalarındaki bilgiler incelendi. En az bir yıl düzenli takibe gelen 61'i dirençli ve 180'i dirençli olmayan olmak üzere toplam 241 epilepsili hasta çalışmaya dâhil edildi. Hastalarınyaş aralığına bakıldığında; bu dağılım 1 ile 18 yaş arasında değişmekte olup yaş ortalaması 7.13±(4.47) olarak saptandı. Dirençli epilepsili grubun yaş ortalaması 7.00±(4.36) iken, dirençli olmayan epilepsili grubun yaş ortalaması 7.18 (±4.51) olarak bulundu. Tüm hastaların cinsiyetlerine göre dağılımına bakıldığında, vakaların 111'i kız (%46.1), 130'u erkek (%53.9) çocuktan oluşmaktaydı. Dirençli epilepsili hastaların 35 i erkek (%57.4) 26'sı kız (%42.6) dı. Dirençli olmayan epilepsili hastaların ise 95 i erkek (%52.8) 85 i kız (%47.2) idi. Çalışmamızda, risk faktörleri açısından, her iki grubun karşılaştırılmasında elde edilen sonuçlarda ilk nöbet başlama yaşının dirençli grupta 0-1 yaş aralığında daha fazla görüldüğü, asfiktik doğumun, yenidoğan döneminde yoğun bakımda yatış öyküsü varlığının, nörolojik muayenede patoloji varlığı, ebeveynlerde akraba evliliği öyküsü, mental motor gelişim geriliği, EEG de ve kranial MRI da patoloji varlığının dirençli epilepsi gelişimini, literatür bilgilerine de paralel olarak artırdığı saptanmıştır. İlk nöbet tipinin diğer çalışmalara bakıldığında da farklılık gösterdiğini, en sık nöbet tipinin çalışmamızda parsiyel tipte olduğunu saptadık. Cinsiyet farkı, prematürite varlığı ve ailede nöbet öyküsü varlığının dirençli epilepsi gelişimini artırmadığını bulduk. Epileptik ensefalopatilerin dirençli epilepsili grupta yüksek oranda bulunmasınıda (%45.9) dikkat çekici bir risk faktörü olarak belirledik. Epilepsi takibinde de bu risk faktörlerin varlığı dikkatle sorgulanmalıdır. Her ne kadar epilepsi gelişimi durdurulamasa da, başlangıçta uygun olmayan ve gecikmiş tedavi epilepside direnci arttıracağından risk faktörleri saptanan hastalar çocuk nöroloji bölümüne, yakın takip ve tedavi amacıyla yönlendirilmelidir. Dirençli epilepsi için risk faktörleri taşıyan hastalarda yapılacak daha ileri çalışmalar epileptogenezin daha iyi anlaşılmasına ve yeni tedavi seçeneklerin sunulmasını sağlayacaktır.