Doğu Karadeniz bölgesinde çalışan hekimlerde geriartrik hastaların aşılanması farkındalığı

Giriş ve Amaç: Altmış beş yaş ve üzeri bireylerde "kırılganlık-fragility" adı verilen, başta enfeksiyonlar olmak üzere her türlü stres faktörüne karşı aşırı bir savunmasızlık hali vardır ki bu özel döneme ait önlemlerin alınması gerekmektedir. Eşlik eden hastalığı olsun ya da olmasın 65 yaş ve üzeri herkese aşı farkındalığı ve aşılama programı önerilmektedir. Buna rağmen geriatrik yaş grubunda aşılama oranlarının istenildiği seviyelere ulaşamadığı gözlenmektedir. Çalışmamızın amacı Doğu Karadeniz Bölgesinde çalışan hekimlerde geriartrik hastaların aşılanması farkındalığını tespit etmek, hekimlerde aşılama farkındalığını etkileyen parametreleri ve farkındalık oluşturulması için gereken müdehaleleri ortaya koymaktır. Materyal ve Metod: Araştırmanın evrenini; Doğu Karadeniz Bölgesinde çalışan birinci, ikinci, üçüncü basamakta görev yapan pratisyen, aile hekimi ve dahili birimlerde erişkin hasta bakan; öğretim üyesi, uzman ve asistan hekimler oluşturmuştur. Anket uygulaması Covid-19 pandemisi nedeniyle yüzyüze görüşmeler risk oluşturabileceğinden, online anket aracı google form anket kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Toplam 420 (dörtyüz yirmi ) hekim tarafından anket doldurulmuştur Bulgular: Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalamaları 31,3±5.1 olarak tespit edildi. Katılımcıların %51,9'u erkek, %48,1'i kadındı. Katılımcıların %21,9'u pratisyen hekim , %44,3'ü asistan hekim, %26,2'si uzman hekim ve %7,6'sı öğretim kadrosunda bulunmaktadır. Katılımcıların %29,0 0 ile 3 yıl arası, %19,5'i 4 ile 5 yıl arası, %31,4'ü 6 ile 9 yıl arası ve %20,0 10 ve üzeri yıl çalıştıklarını belirtti. Görev yaptıkları birimlerin basamakları; %35,5 birinci basamakta, %43,6 ikinci basamakta, %75,0 üçüncü basamakta yer almaktadır. Hekimlerimizin hepsi geriatrik popülasyonda aşı uygulamasının "herkese uygulanmalıdır" şeklinde değerlendirdi. İkinci basamakta hiç çalışmamış hekimlerin; aşı sorgusunu önemli düzeyde daha fazla olarak yaptıkları görüldü (p=0,046), rehberi daha fazla inceledikleri tespit edildi (p=0,024). 30 ve üzeri yaşa sahip hekimlerin 30 yaş altı hekimlere göre ; geriatrik popülasyonda aşı sorgulamasını istatistiksel olarak önemli düzeyde daha fazla yapıldığı görüldü (p=0,016) , daha fazla Türkiye Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği( EKMUD) rehberi ile ilgili eğitim IX çalışması içerisinde oldukları ve inceledikleri görüldü (p=<0,001), daha fazla günlük pratikte geriatrik popülasyonun aşılanmasına gereken önemi verdikleri saptandı (p<0,001). Katılımcı hekimlerimizin %95,2'si COVID 19 aşısını, %79,8'i pnömokok aşısını,%77,4 ü influenza aşısını, %42,1'i tetanoz aşısını, %37,6'sı hepatit-B aşısını, %6,4 ü herpeszoster aşısını önerdi ve %3,6'sı hiçbir aşıyı önermediği görüldü. Medeni durumu evli olanların bekar olanlara göre ; aşı sorgulamasını istatistiksel olarak önemli düzeyde daha fazla yaptıkları tespit edildi (p=0,011), daha fazla EKMUD rehberi ile ilgili eğitim çalışması içerisinde oldukları saptandı (p=0,011). Aktif çalışma yılı ile pratik hatırlatma sisteminin getirilmesini isteme açısından istatistiksel olarak önemli bir fark vardı (p=0,038). Aktif çalışma yılı 0-3 olanların %92,6'sı , 4-5 olanların %84,1'i , 6-9 olanların %94,7'si ve ≥10 olanların %86,9'u pratik hatırlatma sisteminin getirilmesi istediler. Pratisyen hekimden öğretim kadrosuna, aktif çalışma yılı 0-3'ten 10 ve üzerine doğru gidildikçe günlük pratikte geriatrik popülasyonun aşılanmasına gereken önemi verme yüzdeleri artmaktadır. Sonuç: Türkiye'de hekimler erişkin aşılamasında büyük role sahiptir. Bu çalışmada görüldüğü kadarıyla Doğu Karadeniz Bölgesi'inde hekimlerin geriatrik hastalar için aşı önerileri konusunda beklenilenden daha düşük oranda olduğu görüldü. Bu konuda bilgilendirme ve hatırlatma sistemleri aşıların yapılma oranının artıracağı ve hastalıkların görülme sıklığının azaltacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Aşı, Covid 19, EKMUD, Farkındalık, Geriatrik Hasta