Elazığ ve İzmir depremlerindeki afet yönetiminin toplumsal cinsiyet perspektifi açısından karşılaştırılması

Son yıllarda Dünya çapında ve Türkiye'de yaşanan yıkıcı afetler milyonlarca insanın yaşamını yitirmesine, çok büyük ekonomik ve insani zararın ortaya çıkmasına neden olmuştur. Afetler nedeniyle meydana gelen zararlar her geçen gün artarak devam etmektedir. Yüksek gelir seviyesinde ve afet öncesi önlem alan ülkelerin can kaybı ve insani zarar görebilirliğinin, gelir seviyesi düşük ülkelere kıyasla daha düşük seviyelerde olduğu görülmektedir. Afetler nedeniyle ortaya çıkan bu zararların maliyeti yüksek olmakta ve içinde bulunduğu toplumun bu zararları ortadan kaldırması uzun sürmektedir. Dünyada sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması toplumun afetler karşısındaki direnciyle ilişkilendirilmekte bu nedenle afet risk yönetiminin önemi her geçen gün artmaktadır. Toplumun dezavantajlı kesimlerinin afetler nedeniyle kırılganlığının daha fazla olduğu bilinmekte dezavantajlı olan bu kesimlerin afetler karşısında direncinin artırılmasıyla tüm toplumun zarar görebilirliğin azaltılması hedeflenmektedir. Neredeyse toplumun yarısını oluşturan kadınların afetler karşındaki direncinin artırılması amacıyla toplumsal cinsiyete duyarlı afet risk yönetimi anlayışı uluslararası çerçeve belgelerde yer almaktadır. Toplumsal cinsiyete duyarlı afet yönetiminin ana akım plan ve politikalara eklemlenmesiyle dünya çapında afetler nedeniyle meydana gelebilecek zararların azaltılmasıyla birlikte toplum direncinin artacağı ve sürdürülebilir kalkınmanın istikrarlı olması hedeflenmektedir. Türkiye'de toplumsal cinsiyet perspektifli afet yönetimi anlayışı çerçevesinde iki farklı toplumsal yapıda bulanan Elazığ ve İzmir illerinde yakın dönemlerde meydana gelen depremlerden etkilenen kadın depremzede ve kadın afet görevlileriyle yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen bulgular ışığında ve literatürden elde ettiğimiz verilerle Türkiye'nin geleneksel yapısı ve afet yönetimi yapılanmasında, gerek eğitim süreçlerine gerekse kurumsal yapılanmalarda toplumsal cinsiyet bakış açısının yeterince etkili olmadığı gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Afet, afet yönetimi, toplumsal cinsiyet, kırılganlık, direnç