Elektriksel yaralanmalar nedeniyle çocuk yoğun bakım ünitesinde izlenen hastaların demografik ve klinik özelliklerinin değerlendirilmesi

Amaç: Elektrik çarpması (EÇ) yaralanmaları, sıklıkla küçük çocuklarda ve evde gerçekleşen kazalardır. Elektrik çarpmaları hala çok önemli bir morbidite ve mortalite sebebidir. Basit yanıklardan çok ciddi organ yaralanmalarına varan geniş bir yelpazeye sebep olur. Bu çalışmanın amacı, elektrik yaralanması nedeniyle çocuk yoğun bakım ünitesinde izlenen olguların, sosyodemografik verilerini ve izlem sonuçlarını değerlendirmektir. Materyal ve Metod: Çalışmamızda Ocak 2011 ile Ağustos 2017 yılları arasında Diyarbakır ve çevre illerden Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesinde (YBÜ) yatırılarak izlenen elektrik çarpmasına maruz kalmış 0-18 yaş arası 54 olgunun dosyası retrospektif olarak incelendi. Olgular yaş, cinsiyet, kaza yeri ve nedenleri, mevsim, yaşadığı yer, voltaj türü, ek patolojiler, şuur durumu, glaskow koma skalası (GKS), laboratuvar verileri, mekanik ventilatör (MV) desteği ve süresi, hastanede yatış süreleri ve sonuç açısından detaylı olarak incelendi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 54 hastanın %37'si kız, %63'ü erkek idi. Hastaların yaş aralığı 11 ay ile 176 ay (14 yaş) arasında olup ortalama yaş 72,6± 44,5 ay olarak saptandı. Hastaların geldiği yer incelendiğinde; 23 hastanın şehir merkezinden, 21 hastanın ilçe ve köylerden, 10 hastanın ise farklı şehirlerden geldiği görüldü. Elektrik çarpmaları olguları mevsimlere göre incelendiğinde; hastaların en sık %42,6 ile yaz aylarında yaralandığı görüldü. Kazaya neden olan voltaj türü incelendiğinde; hastaların %20'sinin yüksek voltaja maruz kaldığı, %80'inin ise düşük voltaja maruz kaldığı saptandı. Düşük voltaj ile meydana gelen kazalarda en sık %26 banyoda kullanılan güvenliksiz su ısıtıcısı nedenli olduğu belirlendi. Diğer yaralanma nedenleri olarak %17 priz, %13 elektrik kablosu, %5 buzdolabı, %5 fırın, %4 elektrik sobası, %4 vantilatör, %4 balkonda kullanılan seyyar lamba, %2 bahçedeki su dinamosundan kaynaklandığı saptandı. Yoğun bakıma yatış anında hastaların 36'sının spontan solunumda, 18'inin entübeli olduğu saptandı. Entübe takip edilen hastaların MV'deki kalış süresinin ortalaması 19,8±32,4 gün olarak saptandı. YBÜ'deki yatış süreleri minimum 1 gün, maksimum 120 gün olup ortalaması 8,59±20,1 gün olarak saptandı. Ölüm nedenleri incelendiğinde, hastaların beyin ödemi, sepsis, solunum yetmezliği ve kardiyak yetmezlik nedeni ile kaybedildiği tespit edildi. Mortalite oranı %20,3 olarak saptandı. Mortalite ile laboratuvar değerleri arasındaki ilişki incelendiğinde ölüm ile sonuçlanan olgularda, başvuru anındaki kreatin kinaz (CK), creatin kinaz-muscle brain (CK-MB), aspartat transaminaz (AST), alanin transaminaz (ALT), laktat dehidrogenaz (LDH) değerlerine bakıldı. Ölüm ile sonuçlanan olgularda CK ortalama 2860,8±1742,5 U/L, CK-MB 137,1±139,6 ng/ml, LDH 1362,6±708,5 U/L, AST 307,8±262,6 U/L saptandı. Voltaj türü ile cinsiyet karşılaştırmasında, yüksek voltaja maruz kalan 11 hastanın hepsi erkek idi. Düşük voltaja maruz kalan 43 hastanın 23'ü erkek, 20'si kız idi. Düşük voltajda erkek kız oranı birbirine yakın iken, yüksek voltaj ile yaralanan olguların sadece erkek olduğu saptandı. Voltaj türü ile cinsiyet karşılaştırması istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p: 0,004). Sonuç: Çalışmamızda elektrik çarpmalarının en sık nedeni olarak banyo yapmak için kullanılan, güvenliksiz su ısıtıcılarının neden olduğu saptanmıştır. Bunun yerine güvenli olabilecek bir cihazın kullanımı gerekmektedir. Trafo gibi yüksek voltaj kaynaklarının, nüfusun az olduğu yerlere yapılması gerekmektedir. Priz ve elektrik kablolarının çocukların ulaşamayacağı yükseklikte konumlandırılması gerekmektedir. Elektrik yaralanmaları, önlenebilir bir ölüm nedeni olması ve çoğunlukla evde gerçekleşmesi nedeniyle ebeveynlere ve çocuk bakımı ile ilgilenenlere ilk yardım dersleri verilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu konuda eğitici ve bilgilendirici klavuzlara ihtiyaç vardır. Modern yaşamın bir gereği olan elektrik enerjisinden vazgeçemeyeceğimize göre cihazların imalat ve kullanım hatalarına bağlı yaşanacak kazaları en aza indirebilmek için herkese görev düşmektedir. Anahtar kelimeler: Elektrik çarpması yaralanmaları, çocuk, önlem