Eleştirel pedagoji bağlamında Paulo Freire'nin eğitim anlayışı

Freire'ye göre eğitim politik bir araçtır. Eğitim modellerinin bazıları bireyleri tek tipleştirmek ve ezilen konumuna düşürmek için kullanılırken, bazıları ise ezilmişlikten kurtulmak yani özgürlük mücadelesi vermek için kullanılan bir araçtır. Freire, bu eğitim modellerini ikiye ayırmıştır; bankacı eğitim modeli ile problem tanımlayıcı eğitim modeli olarak. Problem tanımlayıcı eğitim modeli, bankacı eğitim modelinin eleştirisidir. Bankacı eğitim modeli bireye zarar veren, bireyin farklılaşmasına ve kendini gerçekleştirmesine izin vermeyen bir eğitim modelidir. Öğretmenin öğrenci üzerinde hegemonya kurduğu ve öğrenciyi kendi yöntemleriyle eğittiği ve öğrencinin kendini gerçekleştirme olanağını ortadan kaldıran bir modeldir. Bankacı eğitim modeli, egemen sınıfa hizmet eden, onun ideolojisi doğrultusunda öğrenci yetiştiren modeldir. Bu model bankaya benzemektedir, öğretmen bankaya yatırım yapan yatırımcı, öğrenci ise yatırımcının bankaya yatırdığı nesnedir. Problem tanımlayıcı eğitim modeli ise, bankacı eğitimin tam tersidir. Problem tanımlayıcı eğitimde, öğrenci ve öğretmen eşit haldedir. Öğretmen ve öğrenci ilişkisi diyalog üzerine kuruludur, ortaya atılan problem üzerine diyalog kurularak, birlikte buluş yoluna gidilerek, bilgi edinirler. Öğrenciye bilgisiz ve bilgiye muhtaç gözüyle bakılmaz, öğrenci yetenekleri olan ve öğretmenin yol göstericiliği ile bilgilenme yoluna giden bir birey olarak düşünülür. Bu iki eğitim anlayışının temelinde insanlaşma-insandışılaşma, conscientizaçao, praksis ve diyalog kavramları yer almaktadır. Freire'nin eğitim anlayışını ortaya koyarken edindiği amaç; bireyin ezilmesine, yabancılaşmasına ve insandışılaşmasına son vermek, bilinçli, özgür ve özgürce eylemde bulunan bireylerin geliştirilmesini sağlamaktır.