Emîr-i Kebîr Seyyid Ali Hemedânî hayatı, eserleri ve görüşleri

Bu çalışmada ülkemizde yeteri kadar tanınmayan büyük ârif, şâir ve mutasavvıf Emîr-i Kebîr Seyyid Ali Hemedânî'nin hayatı ve eserleri incelenmiş, görüşleri değerlendirilmiştir. Kübreviyye Tarîkatının önemli simalarından birisi olan Emîr-i Kebîr Seyyid Ali Hemedânî, 2 Receb 714'te (22 Ekim 1314) Hemedân'da doğar. İlk tahsiline dayısı Seyyid Alâeddin'in yanında başlar. Ondan sonra birçok şeyhe intisap eder. Kemâle ermek ve yeni şeyhlerle görüşmek için seyâhate çıkar. Yirmi yıl süren seyâhati sırasında Türkistan, Mâverâünnehir, Hindistan, Irak, Suriye ve Anadolu'yu dolaşır. Bütün ömrünü İslâm'ı teblîğ etmek ve insanları nefsin tasallutundan kurtarmak için geçiren Hemedânî, çıktığı hac yolculuğu esnasında hastalanır ve (6 Zilhicce 786/19 Ocak 1385) tarihinde Kebrüsvâr'da vefât eder. Uzun yıllar süren seferleri yanında, çoğu dört beş sayfadan müteşekkil risâleler şeklinde yüzü aşkın eser kaleme alır. Eserlerinde daha çok hukûk, din, âile, âdil yönetici, nimete şükür ve sabrın çeşitleri gibi temel konuları işler. Kendine has düşüncelerinin oluşmasında, İmâm Gazzâli, Şeyh Feridüdddin Attâr, İbnü'l-Arabî, Senâî, Necmeddin Kübrâ, Mahmûd Şübesterî, Celaleddîn-i Rumî, Firdevsî, Rudegî, Şeyh Alâuddevle-i Simnânî, Ömer Hayyâm, Sa'd-i Şîrâzî, Hâfız Şîrâzî gibi mutasvvıf ve şairlerin etkisi bulunmaktadır. Hemedânî, bazı noktalarda şeyhlerinden farklı görüşleri savunduğu için daha sonra adına nisbet edilen Hemedânîyye adlı bir tarîkat kolu ortaya çıkar