Engelli çocukların sağlık hizmetinden yararlanması ve ebeveynlerin memnuniyetini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi

Amaç: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık Kurulu'na başvurmuş ağır engelli raporu almış kişilerin sağlık hizmetinden yararlanma durumunu oluşturulan sosyodemografik veri formu ile taramak ve bu kişilere bakım veren bireylerin bakım yükünü, yaşam kalitesini, beklentilerini ve ihtiyaçlarını tespit ederek kişilerin memnuniyetini belirleyen faktörleri ortaya koymaktır. Yöntem: Ocak 2016- Ocak 2019 tarihleri arasında Rize Eğitim ve Araştırma Hastanesine başvurmuş 18 yaşın altındaki ağır engelli raporu almış 50 kişiye bakım veren kişilere araştırmacılar tarafından oluşturulmuş sosyodemografik veri formu, Zarit Bakım Yükü Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği, Aile Yaşam Kalitesi Ölçeği uygulandı. Bulgular: Ağır engelli olan çocukların çoğunluğu erkek, 6-10 yaş aralığında olduğu saptandı. Engellilik tanısının en sık (% 70.8) ilk sene içinde konulduğu, fiziksel engellilik türünün en sık (% 37.5) görüldüğü belirlendi. Bakım veren kişilerin çoğunluğunun orta yaş kadın olduğu görüldü. Engelli birey cinsiyetinin kız olması, bakım verenin cinsiyetinin kadın olmasının duygusal tükenmişliği arttırdığı saptandı (p=0.01, p=0.02). Engelli bireyin yaşının büyük olması ile yaşam kalitesi arasında anlamlı farklılık olduğu görüldü (p=0.01). Bakım veren aile bireyinin başka bir işte çalışmaması, ailenin aylık gelirinin artması, evde bakım hizmeti alması ve ailenin köyde yaşaması ile bakım verenin kişisel başarısının arttığı tespit edildi (p=0.02, p=0.04, p=0.02, p=0.03) Engellilik türü ile klinik ölçekler arasında anlamlı bir farklılık saptanmadı. Bakım verme yükü ile tükenmişlik yaşama ve yaşam kalitesi arasında anlamlı farklılık olduğu görüldü (p=0.02, p=0.03). Evde bakım hizmeti alan kişilerin % 72.9'nun hizmetten memnun kalmadığı saptandı. Bakım veren kişilerin en çok şikâyetçi olduğu kısmının hizmet hakkında bilgi sahibi olmadıkları, uygun evde bakım planlarının oluşturulmadığı, evde bakım hizmeti ücretlendirmesinin yetersizliği ve hastane ev ulaşımında sevk zorluğu olduğu görüldü. Sonuç: Engelli çocukların sağlık hizmetinden yararlanması ve ebeveynlerin memnuniyetinin belirleyen faktörlerin tespiti amacıyla yapılan çalışmada hasta memnuniyetinde sosyodemografik verilerin önemli olduğu, verilerin bir kısmının bakım verme sürecinde bakım verme yükünü, yaşam kalitesini ve tükenmişliği çeşitli derecelerde etkilediği belirlendi.