Entropı tabanlı TOPSIS yöntemiyle finansal performans analizi: COVID-19 etkisinde Borsa İstanbul Kimya İlaç Petrol Lastik ve Plastik Ürünler sektörü üzerine bir uygulama

Aralık 2019'da Çin'in Wuhan şehrinde ortaya çıkan COVID-19, pandemi haline gelmiş ve domino etkisi göstererek birçok ekonomiyi ve sektörü etkilemiştir. Bu dönemde pandemiye karşı önlem kapsamında kimya endüstrisine daha çok gereksinim doğmuştur. Özellikle ilaç, cerrahi maske, dezenfektan, hastane malzemeleri ve ekipmanları gibi ürünlere olan yoğun talep sonucunda bu sektördeki şirketler rekor satış hacimleri bildirmişlerdir. Bu çalışmada, Borsa İstanbul'da işlem gören Kimya İlaç Petrol Lastik ve Plastik Ürünler sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin rasyo analizi yaklaşımı ile finansal performansları analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında 32 adet işletmenin 2018, 2019 ve COVID-19 pandemisinin yaşandığı 2020 dönemleri yıl sonu temel mali tablolarından elde edilen 10 adet finansal rasyo kriteri kullanılmıştır. Çalışmada kriter olarak, "cari rasyo, asit-test rasyosu, nakit rasyosu, stok devir hızı, alacak devir hızı, aktif devir hızı, finansal kaldıraç rasyosu, satış karlılığı, özsermaye karlılığı ve aktif karlılığı" ele alınmıştır. Elde edilen veriler çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinden Entropi ve TOPSIS ile değerlendirilmiştir. Entropi yöntemi kullanılarak, finansal rasyoların ağırlıkları hesaplanmış ve sonrasında TOPSIS yöntemiyle birlikte işletmeler göreli önem değerleri hesaplanarak, her yılın finansal performans değerlerine göre sıralandırılmışlardır. Analiz sonucunda 2018, 2019 ve 2020 yıllarında en önemli rasyo ve en başarılı işletme sırasıyla; nakit rasyosu-SODSN, alacak devir hızı-BAGFS ve alacak devir hızı-BAGFS şeklinde gerçekleşmiştir. COVID-19 pandemisi kapsamında Borsa İstanbul Kimya İlaç Petrol Lastik ve Plastik Ürünler sektöründe, sağlık sektörü için üretim gerçekleştiren kimya işletmelerine bakıldığında, bu işletmelerin özellikle satışlarında ve karlılıklarında belirgin bir artışın yaşandığı gözlemlenmiştir. Bu işletmeler arasında özellikle 2020 yılında TOPSIS yöntemine göre en başarılı üçüncü işletme olan SEYKM, en yüksek satış ve aktif karlılığı rasyolarına, en yüksek üçüncü özsermaye karlılığına ve ayrıca en düşük üçüncü borçlanma oranına sahip olmuştur.