Enverî Dîvânı [Tenkitli metin-tahlîl]

Dîvânlar, Türk edebiyatı tarihinin önemli bir dönemi olan "Klasik Türk Edebiyatı"nı oluşturan kıymetli eserlerdendir. Bu eserlerden birisi XVI. yüzyılın sonu ile XVII. yüzyılın ilk yarısı arasında kaleme alınan Enverî Dîvânı'dır. Çalışmamızda Dîvân'ın elde bulunan iki nüshası karşılaştırılarak tenkitli metin oluşturulmuştur. Ayrıca Dîvân'da yer alan şiirler irdelenerek şairin zihin yapısı ve düşünce dünyası ile birlikte dönemin sosyal, siyasi ve kültürel özelliklerine ayna tutulması amacıyla Dîvân'ın tahlîli yapılmıştır. Dîvân'ın iki nüshası tespit edilebilmiştir. Nüshalardan biri "07 Tekeli 750" katalog numarasıyla İstanbul Süleymaniye Kütüphanesinde yer alır. Başında ve ortasında kopukluklar bulunan bu nüsha, 74 varak ve 478 manzumeden oluşur. Dîvân'ın diğer nüshası Medîne-i Münevvere'de Ârif Hikmet Bey Kütüphanesindedir. Eksiksiz olduğu düşünülen bu nüsha ise 103 varaktan oluşup 572 manzume ihtiva eder. Çalışma üç ana bölümden oluşur. İlk bölümde, Enverî'nin hayatı, edebî şahsiyeti ve Dîvân'ı hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Dîvân, şekil ve muhteva yönünden bir incelemeye tabi tutulmuştur. Bu bölümde Dîvân'daki nazım şekilleri incelenmiş, vezin, kafiye ve redif kullanımlarına dikkat çekilmiştir. Aynı zamanda eser, dil özellikleri bakımından da mercek altına alınmıştır. Ayrıca manzumelerin içeriği detaylandırılıp tasnif edilerek şairin düşünce ve kültürel altyapısı ortaya konmuştur. Çalışmanın son ana bölümü olan üçüncü bölümde tenkitli metin yer alır. Bu bölümün devamında sonuç, kaynakça, dizin ve nüshalardan örnek sayfalar bulunur. Çalışma neticesinde Dîvân metninin bir kasîde, iki terkîb-bend, 26 müseddes, 11 tahmîs, dört muhammes, yedi murabba', biri müstezâd 400 gazel, 11 rubâ'î, 30 kıt'a, altı nazm, 13 müfred ve 61 matla' ile toplam 572 manzumeden teşekkül ettiği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Dîvân, Enverî, Klasik Türk Edebiyatı, tahlîl, tenkitli metin