Ergenlerde psikolojik sağlamlığın yordanmasında algılanan anne baba tutumu ve affetme davranışının rolü

Bu araştırma ile ergenlerin algıladıkları anne baba tutumlarının ve affetme davranışlarının, psikolojik sağlamlıklarına olan etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada; Kişisel Bilgi Formu ile birlikte Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Anne Baba Tutum Ölçeği ve Heartland Affetme Ölçeği kullanılarak veriler toplanmıştır. Araştırmanın evrenini, İzmir ilinde resmi ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Örneklemi ise, farklı ortaöğretim türü ve programı uygulayan okulların her sınıf düzeyinden seçilen toplam 2302 öğrenci oluşturmuştur. Veriler, SPSS 24.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Ölçek puanlarının normallik sınamasında çarpıklık katsayıları kullanılmıştır. Ölçek puanlarının normal dağılım gösterdiği tespit edildiğinden puanların cinsiyet ve psikolojik yardım alma durumu değişkenlerine göre karşılaştırılmasında bağımsız iki örneklem t testinden; sınıf, anne-baba eğitim durumu, aile toplam geliri, ailenin ekonomik durumu, kardeş sayısı, doğum sırası değişkenlerine göre karşılaştırılmasında ANOVA testinden yararlanılmıştır. ANOVA testinde anlamlı farklılık görüldüğünde farkın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla post hoc testlerinden yararlanılmıştır. Anne-baba tutumu, affetme davranışları ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkinin analizinde Pearson korelasyon testinden; anne-baba tutumu ve affetme davranışının psikolojik sağlamlık üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla çoklu regresyon analizinden yararlanılmıştır. Analizlerde güven aralığı %95 (p<0,05) olarak belirlenmiştir. Araştırma bulgularına göre, ergenlerin psikolojik sağlamlık düzeylerinde; cinsiyet, sınıf düzeyi, anne öğrenim düzeyi, ailenin aylık ortalama geliri, algılanan ekonomik durum, profesyonel psikolojik yardım alma, kardeş sayısı, doğum sırası değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Ergenlerin anne baba tutumlarından alt boyutlar düzeyinde; kabul-ilgi/kontrol denetleme - cinsiyet, kabul-ilgi/kontrol denetleme - sınıf düzeyi, kabul-ilgi/psikolojik özerklik/kontrol denetleme - annenin öğrenim düzeyi, kabul-ilgi/psikolojik özerklik/kontrol denetleme - babanın öğrenim düzeyi, kabul-ilgi/psikolojik özerklik/kontrol denetleme - ailenin aylık ortalama geliri, psikolojik özerklik/kontrol denetleme - algılanan ekonomik durum, kabul-ilgi/kontrol denetleme - annenin öğrenim düzeyi, kabul-ilgi/kontrol denetleme - profesyonel psikolojik yardım alma, kabul-ilgi/psikolojik özerklik/kontrol denetleme - kardeş sayısı, kabul-ilgi/psikolojik özerklik/kontrol denetleme - doğum sırası değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu belirlenmiştir. Ergenlerin affetme davranışlarında; cinsiyet, sınıf düzeyi, profesyonel psikolojik yardım alma değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu belirlenmiştir Ergenlerde psikolojik sağlamlık, anne baba tutumları ve affetme davranışları arasında pozitif yönlü ve genelde düşük düzeyde istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Algılanan anne-baba tutumu ve affetme davranışı değişkenleri birlikte psikolojik sağlamlıktaki değişimin yaklaşık %48'ini açıklamaktadır. Algılanan anne-baba tutumu ve affetme davranışı, psikolojik sağlamlığı yordamaktadır. Ergenlerde psikolojik sağlamlığın gelişimi için olumlu anne baba tutumları ve affetme davranışlarının geliştirilmesi önerilmektedir.