Ergenlerin algılanan anne baba tutumlarının benlik saygısı ve psikolojik iyi oluş ile ilişkisinin incelenmesi

Psikoljik olarak sağlıklı, benlik saygısı yüksek ve kendilerini ifade edebilen bireylerin yetişmesinde olumlu anne baba tutumları oldukça önemlidir. Bireyin sosyal beceri ve kişiler arası ilişkilerinin gelişmesi, olumlu benlik saygısı geliştirmesi, kendine ve hayatına yönelik pozitif bir bakış açısına sahip olması ve yaşamında bir anlam oluşturabilmesi güven, sevgi ve paylaşıma dayalı bir aile ortamıyla sağlanabilir. Bu araştırmada amaç ergenlerin algılanan anne baba tutumlarının benlik saygısı ve psikolojik iyi oluş ile ilişkisinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemini 2015-2016 öğretim yılında Gümüşhane ilinin Kelkit ilçesinde, 11. ve 12. sınıflarda öğrenim gören toplam 486 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verilerini elde etmek amacıyla Anne baba tutum ölçeği, Benlik Saygısı ölçeği, Psikolojik İyi Oluş ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS 22 Paket Programından yararlanılmış, t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Korelasyon ve Çoklu Regresyon Analizi kullanılmıştır. Verilerin yorumlanmasında p<.05 anlamlılık düzeyi kabul edilmiştir. Araştırmada ergenlerin algılanan anne baba tutumlarının ve benlik saygılarının psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişkisinin anlamlı olduğu görülmüştür. Ergenlerin psikolojik iyi oluşları ile algılanan demokratik anne baba tutumları arasında pozitif yönlü (r=.46) anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Algılanan koruyucu anne baba tutumları (r= -.27) ile algılanan otoriter anne baba tutumları (r= -.50) arasında negatif yönlü anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Ergenlerin benlik saygıları ile algılanan demokratik anne baba tutumları arasında pozitif yönlü (r=.31) bir ilişki olduğu saptanmıştır. Algılanan koruyucu anne baba tutumları (r= -.10) ve algılanan otoriter anne baba tutumları (r= -.24) arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Ergenlerin benlik saygıları ile psikolojik iyi oluşları arasında (r=.46) pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırmada ergenlerin algılanan anne baba tutumları, psikolojik iyi oluşları ve benlik saygıları çeşitli değişkenler açısından ilişkileri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre ergenlerin algılanan demokratik anne baba tutumları cinsiyet, gelir düzeyi, kardeş sayısı değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar göstermektedir. Ancak; ergenlerin algılanan anne baba tutumlarının sınıf, lise türü ve anne- baba öğrenim düzeyine göre farklılaşmadığı saptanmıştır. Algılanan koruyucu anne baba tutumlarının, cinsiyet ve gelir düzeyine göre farklılaştığı ancak; sınıf, lise türü, anne-baba öğrenim düzeyi ve kardeş sayısı değişkenlerine göre farklılaşmadığı saptanmıştır. Algılanan otoriter anne baba tutumunun ise sadece cinsiyet ile ilişkisi olduğu bulunmuştur. Ergenlerin psikolojik iyi oluşlarının; yalnızca cinsiyet ile anlamlı ilişkisi olduğu saptanmıştır. Ergenlerin benlik saygılarının ise; lise türü, gelir düzeyi ve anne öğrenim düzeyine göre anlamlı olarak farklılaştığı; buna karşın cinsiyet, sınıf, baba öğrenim ve kardeş sayısı değişkenlerine göre farkın olmadığı görülmüştür. Yapılan bu çalışmanın farklı örneklemlerle çalışılması bu konu hakkında zengin bir literatür oluşmasına ve böylelikle yeni yorum ve görüşlere katkı sağlayacağı gibi, konu hakkında da farkındalık oluşmasına katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Ergenlik Dönemi, Aile, Tutum, Algılanan Anne Baba Tutumu, Benlik Saygısı ve Psikolojik İyi Oluş