Erich Fromm'un ahlak felsefesinin hümanist yönü

Bu çalışmada, sosyolog ve psikanalist Erich Fromm'un eserleri sistemli bir inceleme ve analizle, hümanist bir çerçeveden değerlendirilecek; Fromm'un ahlak anlayışı ile hümanist yaklaşımın birbiriyle uyuşan ve uyuşmayan yanları tespit edilecek ve elde edilen sonuçlar doğrultusunda Fromm'un ahlak felsefesinin hümanist bir yaklaşım olarak tanımlanıp tanımlanamayacağı belirlenecektir. Bir düşünceyi analiz ederken yapmamız gereken iki temel ödev vardır: bunlardan ilki, incelenen düşüncenin, ait olduğu ideolojik dizgenin bütünü içindeki yerini ve önemini saptamaktır. Bu amaçla çalışmamızın birinci bölümünde öncelikle Erich Fromm'un insan anlayışı ve genel ahlak felsefesi onun genel düşünce sistemi ile bağlantılı olarak mercek altına alınacak ve ahlak anlayışını üzerine inşa ettiği temel dinamikler derinlikli bir biçimde incelenecektir. Düşüncelerin analizinde gerçekleştirmemiz gereken ikinci ödev ise, bir ilgi ya da benzetme sonucu düşüncelerin gerçek anlamından farklı bir kullanımının söz konusu olup olmadığını saptamaktır. Bu bağlamda "doğma, yabancılaşma, bencillik, sevinç, din, ensest" kavramları başta olmak üzere Fromm'un ahlakla ve insanla ilişkili olarak ele aldığı çeşitli kavramlara yüklediği anlamlar tespit edilecektir. Tezimizin tartışılacağı ikinci bölümde hümanist düşünce geleneği hakkında kısa bir anımsatmanın ardından Fromm'un ahlak felsefesi ile hümanist düşüncenin karşılaştırması yapılacak, bu öncüller ekseninde belirlenen ortak ve çelişik yanlar doğrultusunda, tezimizin doğruluğu, geçerliliği ve tutarlılığı sınanacaktır. Bu çalışmanın amacı; modern dünyanın önemli bir sorunu olan değerler ve ahlak probleminin çözümünde katkı sağlayabilecek yaklaşımların peşinden gitmek ve bireysel, toplumsal hatta küresel boyutta daha iyi olma idealine bizleri yaklaştıracak olanakların izini sürmektir. Bu amaçla çağımızın ulaştığı insana değin bilgi birikiminin aydınlığında Fromm'un geliştirdiği ahlak anlayışını inceleyerek; bu konuya yapmış olduğu ve yapabileceği katkıları gün yüzüne çıkarmaktır.