Erkek sıçanlarda yüksek fruktozlu mısır şurubu tüketiminin puberteye geçiş ve cinsel davranış üzerindeki etkilerinin araştırılması

Yüksek fruktozlu mısır şurubu (YFMŞ) tatlandırıcı olarak sıvı ve katı gıdalarda kullanımı gıda sanayisinde son yıllarda önemli ölçüde artmıştır. Bu artışla beraber metabolik hastalıkların yüksek insidansından sorumlu olabileceğine dair birçok çalışma yapılmıştır. Doğum sonrası gelişim sırasındaki yaşam tarzı, metabolik programlamanın puberte, cinsel davranış ve üreme sistemi üzerindeki etkileri önemli bir çalışma alanı oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasınin amacı, YFMŞ tüketiminin pubertal olgunlaşma, cinsel davranış ve üreme sistemi üzerindeki etkinliğinin araştırılmasıdır. Tez çalışmasındade deneysel çalışmalar 3 aşamadan oluşmaktadır; İlk aşamada YFMŞ'nin puberteye geçiş üzerindeki etkilerinin anlaşılmasına yönelik çalışmalar yapılmıştır (YFMŞ-1). Çalışmanın bu aşamasında kullanılacak olan erkek hayvanlar 21 günlük (hayvanların sütten kesildiği dönem) iken seçilmiş kontrol ve YFMŞ-55 (%15 seyreltik, ortalama 30 gün uygulandı) gruplarına (n=10) ayrılarak hayvanların puberteye geçiş parametreleri ölçülmüştür. Ayrıca serum ve beyin doku örneklerinde; Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay ( ELİSA) ile üreme hormon (Testosteron, Östrojen, Luteinleştirici hormon (LH), Follicle Stimulating Hormone (FSH) ) seviyeleri ve polymerase chain reaction (PCR) ile de gen analizleri (Kiss1, KiSS1R, RFRP3) yapıldı. Deneysel çalışmaların ikinci aşamasında ise; cinsel davranış gösteren erişkin erkek sıçanlarda YFMŞ tüketiminin üreme sistemine etkisine yönelik çalışmalar yapılmıştır (YFMŞ-2). Bu aşamada 20 adet erkek sıçan; kontrol ve YFMŞ-55 (%15 seyreltik, 56 gün uygulanan) grupları olmak üzere 2 gruba (n=10) ayrılmıştır. Deneysel çalışmanın üçüncü aşamasında hayvanlar 21. günlük (hayvanların sütten kesildiği dönem) hayvanlar cinsel olgunluğa erişene kadar YFMŞ ile beslenmiştir (YFMŞ-3). Bu aşamada 20 adet erkek sıçan; kontrol ve YFMŞ-55 (%15 seyreltik, ortalama 86 gün) grupları olmak üzere 2 gruba (n=10) ayrılmıştır. Bu deneysel çalışmanın hem ikinci hem de üçüncü aşamasının sonunda tüm hayvanlara cinsel davranış testi (CDT) ve cinsel motivasyon testi (CMT) yapılmıştır. Ardından hayvanlar dekapite edilerek serum ve beyin doku örneklerinde; PCR gen analizleri, ELİSA ile üreme hormon seviyeleri belirlendi. YFMŞ-1 protokolünde YFMŞ tüketiminin puberteye geçişi kontrol hayvanlarıyla karşılaştırıldığında puberteye girişi geciktirdiği görülmüştür. Aynı zamanda YFMŞ uygulamasının serum östrojen, LH ve FSH seviyelerini kontrol grubuna göre anlamlı bir şekilde arttırdığı belirlenmiştir. Arkuat nükleus (ARC) bölgesinde Kiss, KiSS1R gen ekspresyonu kontrol grubuna kıyasla anlamlı ölçüde artmıştır. YFMŞ-2 protokolünde YFMŞ uygulaması sonrası CMT ile dişinin bitişiğindeki uç odanın tamamında (end zone) ve dişi yaklaşma bölgelerinde (approach zone) bölgelerinde kontrola kıyasla daha az zaman harcadığı görülmüştür. CDT de ise YFMŞ tüketimi mount latensi (ML) ve ejekülasyon lantensini (EL) anlamlı olarak arttırdığı, çifleşme oranı (ÇO) ve cinsel aktivite indeksi (CAİ) ise anlamlı şekilde azalttığı tespit edilmiştir. Serum östrojen, LH ve FSH seviyelerinin anlamlı bir şekilde arttığı bulunmuştur. ARC bölgesinde Kiss, KiSS1R gen ekspresyonu kontrol grubuna kıyasla anlamlı ölçüde artmıştır. YFMŞ 3 protokolünde YFMŞ uygulamasının, ilk cinsel davranış gösterme gününü uzattığı ve ilk cinsel davranış gösterdiği ağırlığı anlamlı bir şekilde arttırdığı görülmüştür. CMT ile dişi test hayvanın Approach zone ve End Zone bölgesinde harcadığı süreyi anlamlı şekilde azalttığı tespit edilmiştir. CDT de ise YFMŞ tüketimi EL anlamlı olarak arttırdığı, ejekülasyon frekansı (EF), ÇO ve CAİ ise anlamlı şekilde azalttığı belirlenmiştir. Sonuç olarak YFMŞ'nin hipogonadizme ve serum hormon seviyelerinde değiştirerek puberteye geçişi ve cinsel olgunlaşmayı geciktirdiği, cinsel motivasyon ve davranışı olumsuz yönde etkilediği görülmüştür. Bulgularımız, hayvan modellerinde YFMŞ tüketimi ile erkek üreme sistemi bozuklukları arasındaki bağlantıların daha fazla araştırılmasını gerektirmektedir.