Ervah-name (İnceleme-metin dizin)

Türk dilinin şu ana kadar ulaşılabilen yazılı kaynakları Kök Türk Kitabeleriyle başlamıştır. Bahse konu olan dönemden itibaren dilimizin yazılı kaynaklarıyla ilgili çalışmalar da boy göstermiştir. Bu çalışma da alana katkı sunma amacıyla hazırlanmıştır. "Ervâḥ-nâme" Arapça "rûḥ" kelimesinin çoğulu olan "ervâḥ" kelimesi ile Farsça "nâme" kelimesinden oluşmuş birleşik bir isimdir. Rûḥlar Kitabı veya Rûḥlar Yazısı anlamına gelmektedir. Ervâḥ-nâme adlı çalışmada, Millî Kütüphanede A8266 numarayla kayıtlı bulunan nüsha temel alınmak suretiyle, yine Millî Kütüphaneden temin edilen A981 numarayla kayıtlı olan ve "Şefâʾat-nâme" başlığı ile bulunan nüsha ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Kütüphanesinde LD 498 numarayla "Ruh-nâme" adıyla kayıtlı olup başlığı Ervâḥ-nâme olan nüsha karşılaştırmalı olarak ele alındı. Önce nüshalar okundu, dizini oluşturuldu ve ardından nüshaların dil incelemesi yapıldı. Metin bölümünde bahsedilen nüshaların tamamının karşılaştırmalı olarak transkripsiyonlu okunuşu mevcuttur. Dizin bölümünde metinde bulunan kelimeler ve kelime grupları kelimelerin metindeki anlamları dikkate alınarak açıklanmıştır. Ervâḥ-nâme'nin müellifinin metinde geçen beyitlerden Pìr Muḥyiddin olduğu anlaşılmaktadır. Kayıtlarda 16-17. yy. olarak görülmesine rağmen eserde Eski Anadolu Türkçesi dil özelliklerinin oldukça ağır bastığı tespit edilmiştir. Ervâḥ-nâme Mesnevî nazım şekliyle yazılmış "mev'ize" türünde bir eserdir. Kapsamlı bir eser olduğu için konu çeşitliliği oldukça fazladır. Eserde Hz. Muhammed'in, ehl-i beytinin ve sahabelerinin yaşam tarzları ve dünya hayatına bakışı, dünya hayatının geçiciliği, insan öldükten sonra ruhunun nelerle karşılaşacağı, kıyamet günü ve mahşer yeri, cennet ve cehennem tasvirleri gibi konular mutasavvıf bakış açısıyla ele alınmıştır.