İnternet bağımlılık düzeyleri farklı ergenlerin cinsiyetlerine göre psikolojik ihtiyaçları, sosyal kaygıları ve anne baba tutum algılarının incelenmesi

Bu araştırmada internet bağımlılık düzeyleri yüksek ve düşük olan ergenlerin cinsiyetlerine göre psikolojik ihtiyaçları, sosyal kaygıları ve anne baba tutum algılarının farklılaşıp farklılaşmadığını ve internet kullanımı konusundaki görüşlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırma 9, 10 ve 11. sınıfa devam eden 344 kız ve 300 erkek olmak üzere toplam 644 ortaöğretim öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplamak amacıyla "İnternet Bağımlılık Ölçeği" (Young, 1996), "Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği" (Deci ve Ryan, 2000), "Sosyal Kaçınma ve Huzursuzluk Ölçeği" (Watson ve Friend, 1969) ve "Anne-Baba Stilleri Ölçeği" (Sümer ve Güngör, 1999) kullanılmıştır. Ayrıca "İnternet Bağımlılık Ölçeği" nden yüksek puan alan yedi, düşük puan alan sekiz toplam 15 öğrenciyle araştırmacı tarafından geliştirilen "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılarak görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmada internet bağımlılık düzeyleri farklı ergenlerin cinsiyetlerine göre psikolojik ihtiyaçları, sosyal kaygı düzeyleri ve anne-baba tutum algılarının anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığı iki faktörlü varyans analizi kullanılarak incelenmiştir. İnternet bağımlılık düzeyleri yüksek ve düşük ergenlerden yarı yapılandırılmış görüşmeler sonucu elde edilen veriler için ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda ergenlerin internet bağımlılık düzeyleri ve cinsiyetlerine göre psikolojik ihtiyaçları (ilişki, yeterlik, özerklik) ve anne baba tutum algılarında (kabul/ilgi ve sıkı denetim/kontrol) anlamlı bir farklılaşma olmadığı fakat internet bağımlılık düzeyi açısından anlamlı bir farklılaşma olduğu görülmüştür. Bağımlılık düzeyi düşük olan ergenlerin yüksek olanlara göre daha fazla özerklik, yeterlik ve ilişki ihtiyacına sahip oldukları saptanmıştır. Ayrıca bağımlılık düzeyi düşük ergenler anne ve babalarını kabul edici/ilgili algılarken, bağımlılık düzeyi yüksek ergenler otoriter olarak algılamıştır. İnternet bağımlılık düzeyi ve cinsiyetlerine göre ergenlerin sosyal kaygı düzeylerinde anlamlı bir farklılaşma olduğu görülmüştür. Bağımlılık düzeyi düşük olan kız ergenlerin bağımlılık düzeyi yüksek olan kızlara göre ve bağımlılık düzeyi yüksek erkek ergenlerin, bağımlılık düzeyi düşük erkeklere göre daha yüksek sosyal kaygıya sahip oldukları gözlenmiştir. Görüşme verilerinin analiz sonuçlarına göre, internet bağımlılık düzeyi yüksek ergenlerin, bağımlılık düzeyi düşük ergenlere göre interneti daha erken yaşta ve daha sık kullandıkları, teknolojik gelişime paralel olarak internette geçirdikleri süreyi artırdıkları görülmüştür. Aynı zamanda bağımlılık düzeyi yüksek ergenler interneti sosyal paylaşım ve oyun sitelerine girmek amaçlı kullanırken, bağımlılık düzeyi düşük ergenler ödev ve araştırma yapma amacıyla kullanmaktadırlar. Bağımlılık düzeyi yüksek ergenlerin internette iken zamanlarını sınırlandırmakta sıkıntı çektikleri ve davranışlarını denetleyemedikleri, internette olmadıkları zaman kendilerini sinirli ve sıkılmış hissettikleri, aynı zamanda girdikleri sosyal ortamlarda da internetten kopamadıklarını görülmüştür. Bağımlılık düzeyi düşük ergenlerin ise internetle ilgili konularda kendilerini denetleyebildikleri ve internet dışında ilgilendikleri hobilerinin ve uğraşlarının olduğu gözlenmiştir.