Fen bilimleri dersi 'madde ve doğası' konu alanına yönelik STEAM etkinliklerinin geliştirilmesi

Son yıllarda STEAM yaklaşımının yaygınlaşması ve okullarda kullanılmaya başlanması öğretmenler için rehber kaynak ihtiyacı oluşturmuştur. Bu çalışmanın amacı, fen bilimleri öğretmenlerine yönelik rehber kaynak eksikliğini giderecek ve ortaokul öğrencileri için öğrenmeyi destekleyecek madde ve doğası konu alanına yönelik STEAM etkinliklerinin geliştirilmesidir. Çalışma, eylem araştırması türlerinden teknik/bilimsel/işbirlikçi eylem araştırması yaklaşımı doğrultusunda yürütülmüştür. Etkinlik geliştirme süreci uzman değerlendirmesi, ön pilot ve pilot uygulama olarak 3 aşamada gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen STEAM etkinliklerinin geçerlilik ve güvenirliğinin belirlenmesi amacıyla fen eğitimi alanında uzman 5 öğretim üyesinin görüşleri alınmış; fen bilimleri öğretmenleri ile yarı yapılandırılmış mülakat gerçekleştirilmiş ve düzenlemeler yapılmıştır. Uzman görüşmelerinden elde edilen veriler dikkate alınarak düzenlenen etkinlikler öğrencilere uygulanmıştır. Bu kapsamda çalışma grubunu; 10 fen bilimleri öğretmeni ve 62 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Ön pilot uygulamaya 5, 6, 7 ve 8. sınıfta eğitim gören her sınıf düzeyinden 3 öğrenci olmak üzere toplamda 12 öğrenci katılmıştır. Pilot uygulamaya Elazığ ili Doğukent Ortaokulu'nda eğitim gören 50 öğrenci katılmıştır. Veri toplama sürecinde araştırmacı tarafından hazırlanmış yarı yapılandırılmış mülakat soruları kullanılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. Mülakatlardan elde edilen veriler dikkate alınarak etkinlik içerikleri düzenlenmiştir. Sonuçlara göre; çalışmaya katılan fen bilimleri öğretmenlerinin tamamı etkinliklerin fen, mühendislik, girişimcilik uygulamaları kapsamında uygulanabilir olduğunu, sınıf seviyesine uygun olduğunu, madde ve doğası konu alanı kazanımlarına uygun olduğunu belirtmiştir. Fen bilimleri öğretmenlerinin %70'i etkinlik föylerinin renk, doku, biçim açısından uygun olduğunu belirtmiştir. Öğrencilerin %76,7' si etkinlik içeriğinin anlaşılır olduğunu, %88,3'ü kullanılan etkinlik föylerinin açık ve anlaşılır olduğunu, %95,3'ü benzer STEAM etkinliklerinin okullarında yapılmasını istediklerini belirtmişlerdir. Genel anlamda geliştirilen STEAM etkinliklerinin fen bilimleri öğretmenleri için rehber bir kaynak oluşturabilecek nitelikte olduğu, fen, mühendislik, girişimcilik uygulamaları kapsamında uygulanabilir olduğu, sınıf düzeylerine uygun olduğu, madde ve doğası konu alanına uygun olduğu, geliştirilen STEAM etkinliklerinin öğrencilere bilişsel, duyuşsal ve beceriler yönünden katkılarının olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonuçlarından hareketle literatürde kazanım odaklı STEAM etkinlikleri çeşitliliğinin arttırılması önerilmektedir.