Finansal kriz ve finansal entegrasyon arasındaki ilişkinin ampirik analizi: Avrupa Birliği üzerine inceleme

Giderek küreselleşen finansal piyasalarla birlikte krizler sadece bir ya da birkaç ülkeyi değil tüm ülkeleri farklı derecelerde etkilemektedir. Krizlerin finansal entegrasyona etkilerinin ampirik olarak değerlendirilmesi önemli bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışma, finansal entegrasyon düzeyi ile kriz arasındaki ilişkiyi beta ve sigma yakınsaklık modelleri yardımıyla incelemektedir. Bu amaca yönelik olarak, öncelikle ülkeler arasındaki entegrasyon farklılık düzeyleri Feldstein ve Horioka modeline dayalı " uluslararası risk paylaşımı" hipotezi yardımıyla tahmin edilmiştir. Feldstein ve Horioka analiz sonuçlarına göre birliğe önce giren ülkelerin entegrasyon düzeyinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Beta ve sigma yakınsaklık modelleri, entegrasyon düzeyini ölçmeye yönelik olarak kullanılmıştır. Bu modellerin tahmininde dengeli ve dengesiz panel veri analizleri kullanılmıştır. Finansal kriz-entegrasyon ilişkisi, kriz öncesi performanslarıyla kriz sonrası ülke performansları, beta ve sigma yakınsaklık modelleri yardımıyla karşılaştırılmak suretiyle ampirik olarak analiz edilmiştir. Ayrıca bahsi geçen ilişkide entegrasyonunu tamamlamış üye ülkelerle, yeni üye ülkelerin performanslarının nasıl etkilendiğini inceleyebilmek için, Ocak 1991- Aralık 2018 dönemi boyunca Avrupa Birliği'ne 2000 öncesi üye olan entegre ülkelerle 2000 sonrası entegrasyona yeni katılan ülkelerin verileri kategorize edilerek test edilmiştir. Kısa dönem faiz araçları kullanılarak tahmin edilen beta yakınsaklık sonuçlarına göre, yapılan çalışmada 2000 yılı öncesi entegrasyona katılan 12 ülkenin krizle baş etmede entegrasyonunu tamamlamayan ülkelere göre başarılı olduğu bulunmuştur. Diğer yandan entegrasyon-kriz ilişkisinin dengeli panel bulgularının, dengesiz panel analizi bulgularına göre daha tutarlı olduğu saptanmıştır. Ayrıca uzun dönem beta yakınsaklık dengeli panel analizi sonuçları, entegrasyonun kriz döneminin yol açtığı olumsuz etkileri uzun dönemde absorbe etme yetisinin kısa dönem dengesiz panel verilerine göre istatistiki olarak anlamlı olduğunu göstermiştir. Sigma yakınsaklık analizlerinden elde edilen bulgular, beta yakınsaklık analizinden elde edilen sonuçları destekler niteliktedir. Anahtar Kelimeler : Entegrasyon, Finansal Entegrasyon, Beta – Sigma Yakınsaklığı, Kriz, Avrupa Birliği