Gençlerde kardiyovasküler risk faktörlerinin gelişimi üzerine fiziksel aktivite ve beslenmenin etkisi

ÖZET Bu araştırmanın amacı, gençlik çağındaki bireylerin beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite düzeylerinin, kardiyovasküler için risk faktörleri olarak kabul edilen bazı parametreler üzerindeki etki derecesini çok yönlü olarak belirlemek ve erken dönemde alınması gerekli önlemler üzerine dikkati çekerek kişi ve toplum sağlığını korumaya yönelik önerilerde bulunmaktır. Araştırma, Dicle Üniversitesinde okuyan 18-24 yaş grubu gönüllü 60 kız ve erkek üzerinde gerçekleştirilmiştir. Aktif grup olarak tanımlanan kişiler Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulunda okumakta olan öğrenciler arasından rastgele örnekleme ile seçilmiştir. Araştırmada, bireyleri tanımlayıcı bilgiler yanında antropometrik ölçümleri yapılmış, gençlerin beslenme alışkanlıkları ve besin tüketim düzeyleri ile günlük enerji harcamaları saptanarak bazı biokimyasal parametrelerle her iki gruba ait veriler arasındaki ilişkiler istatistiksel yöntemlerle test edilmiştir. Araştırma sonucunda, gençlerin çoğunluğunun düzenli beslenme alışkanlığından yoksun olduğu, çay ve kahve ile sigara tüketimi açısından gruplar arasında önemli bir farklılık olmadığı gibi tüketim düzeylerinin de düşük olduğu saptanmıştır. Genellikle kızlar grubunda zayıflık oranının çok yüksek olması bu gençlerde beslenme yetersizliğinin yaygın olduğunun bir göstergesidir. Aktif genç kız ve erkeklerde günlük enerji tüketimi, harcamalarının önemli derecede altında bulunmuştur. Bu durum, gençlerin beden sağlığı açısından oldukça sakıncalıdır. Beşiri öğeleri tüketim düzeyi incelendiğinde aktif genç erkeklerin Vitamin A ve |3 karaten, Vitamin B2 ve Vitamin C tüketimlerinin, aktif olmayanlara göre önemli derecede yüksek olduğu bulunmuştur. Aynı zamanda aktif genç erkeklerin protein, doymamış yağ, Vitamin B2, niasin, demir ve total yağ gereksinimlerinden önemli derecelerde altında tükettikleri belirlenmiştir. Her iki grupta yer alan erkeklerin doymuş yağ tüketimleriningereksiniminin önemli derecede üstünde, doymamış yağ tüketimlerinin ise alınması gerekenin altında olduğu bulunmuştur. Aktif genç kızların LDL-kolesterol düzeyinin aktif olmayanlara kıyasla önemli derecede düşük, HDL-kolesterolünün de bir miktar yüksek olduğu bulunmuştur. Bu durum gençlerde fiziksel aktivitenin, ileri yaşlarda KVH ların oluşumunu engelleyebilecek yönde, kan kolesterol düzeyi üzerinde olumlu bir etkisinin olabileceğini düşündürmektedir. Bunun yanında, gençlerin beslenme alışkanlıklarının düzeltilmesi, harcanan düzeyde enerji tüketimine önem verilerek ağırlık kontrolünün sağlanması, doymuş yağ tüketiminin azaltılarak kan kolesterol düzeyinin kontrol altına alınmasıyla erken yaşlardan itibaren KVH için risk faktörlerinin zararlı etkilerinden korunmak mümkün olacaktır.