Görünür bölgede ışık uygulamasının hasat sonrası domateslerin raf ömrü ve kalitesi üzerine etkisinin incelenmesi

Son yıllarda meyve-sebzelerin saklamanmasında raf ömrünün uzatılmasının yanı sıra ürünün fitobesin içeriği ve tekstür gibi duyusal özelliklerinin de mümkün olduğunca korunduğu yaklaşımlar oldukça önem kazanmaktadır. Buzdolabında meyve-sebzelerin saklanmasında genellikle, sıcaklık ve nem kontrol edilirken; ışık çoğunlukla göz ardı edilmektedir. Buzdolaplarında raf ömrünü uzatma, ürün tazeliğini ve besin kalitesini koruma amaçlı dikkat edilmesi gereken yeni teknolojiler uygulama alanı bulmaktadır. Bunlar arasında başlıca görünür bölgede LED (light emitting diode) uygulamaları yer almaktadır. Bu çalışmada, +4°C sıcaklıkta %90 bağıl nem koşullarında saklanan domates örneklerine görünür bölgede mavi LED ışık uygulamasının ürünün fitobesin içeriği, stoma çapı, ağırlık kaybı ve duyusal kalitesi üzerine etkisi incelenmiştir. Bu amaçla, testlerde 460 nm dalga boyunda mavi LED kullanılmıştır. Öncelikle karanlıkta depolanan ve 24 saat çalışan mavi LED altında raf ömrü boyunca saklanan domates örnekleri arasındaki fitobesin içeriği ve duyusal kalite karşılaştırılmıştır. 24 saat mavi LED uygulamasının domateslerin C vitamini, ve kabuk rengi gibi özelliklerin iyileşmesini ve depolama süresince C vitamini ve kabuk renginin yanısıra likopen içeriğinin de daha iyi korunmasını sağladığı görülmüştür. Her ne kadar, 24 saat mavi ışık uygulamasında ürünün fitobesin içeriğinin depolama süresince daha iyi korunduğu görülmüş olsa da, ürünün raf ömründe bir farklılık tespit edilmemiştir. İkinci aşamada, 24 saat mavi LED uygulaması ile 12 saat mavi LED uygulaması karşılaştırılmıştır. C vitamini miktarı, kabuk rengi değerlerinin her iki grupta da benzer seyrettiği görülmüştür. Ayrıca, likopen içeriğinin 12 saat mavi LED uygulaması yapılmış ürünlerde daha iyi korunması nedeniyle ışık uygulamasının fotoperiyot süresinin 12 saat olmasına karar verilmiştir. Bu sayede, enerji tasarrufu da sağlanmıştır. Mavi ışık uygulamasının periyotlu ya da sürekli çalışıyor olmasının da domateslerin raf ömründe bir farklılık oluşturmadığı görülmüştür. Duyusal analizlerde, panelistlerce raf ömrünün belirlenmesinde en önemli kalite kriterinin doku değişimi olduğu yorumu yapılmıştır. Ağırlık kayıplarının her iki testte de 24 saat mavi LED uygulamasında daha yüksek seyrettiği görülmüştür. Bu durumun nedeni, mavi LED ışık altında ürün stomalarının uyarılması sonucu olabileceği yorumu yapılmıştır. Ancak, stoma görselleme çalışmalarında bu durum stoma çapı uzunluklarında istatistiksel fark yaratmazken, yine de stoma çaplarının ortalama uzunluklarının depolama süresince 24 saat mavi LED ışık altında saklanan örneklerde daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, bu çalışma kapsamında görünür bölgede mavi LED ışık uygulamasının, +4°C ve %90 bağıl nem koşullarında depolanan domateslerin fitobesin içeriğinde (özellikle C vitamini ve likopen miktarı açısından) iyileştirmeler sağladığı görülmüştür.