Güçlendirici liderlik, örgütsel dayanıklılık, öz yeterlik ilişkisinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, okul müdürlerinin güçlendirici liderliği ile öğretmenlerin öz yeterlikleri ve örgütsel dayanıklılık arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. Araştırma, karma araştırma yöntemlerinden açıklayıcı sıralı desen ile yürütülmüştür. Bu kapsamda öncelikle araştırmanın nicel aşaması gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın nicel verileri Genel Öz Yeterlik Ölçeği, Güçlendirici Liderlik Ölçeği, Örgütsel Dayanıklılık Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu ile toplanmıştır. Açıklayıcı sıralı desenin ikinci aşaması olan nitel boyutta, nicel bulguların açıklanmasına ve detaylandırmasına yardımcı olmak için araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile öğretmenlerin öz yeterliklerine, okul müdürlerinin güçlendirici liderlik davranışlarına ve örgütsel dayanıklılığa ilişkin veriler toplanmıştır. Araştırmanın nicel aşamasının evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılında, Elâzığ il merkezindeki 5 eğitim bölgesinde bulunan kamu ilkokullarında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Örneklemini ise araştırmaya gönüllü katılan ve veri toplama aracını yönergeye uygun biçimde yanıtlayan 385 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklemin seçiminde olasılıklı örnekleme desenlerinden basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın alt problemlerinin çözümlenmesinde yüzde, frekans, ortalama, bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), basit korelasyon analizi, çoklu doğrusal regresyon analizi ve yapısal eşitlik modeli (YEM) kullanılmıştır. Araştırmanın nitel aşamasında amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme tekniği ile nicel aşamaya da katılmış olan 13 sınıf öğretmeniyle görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen nitel verilerin analizinde içerik analizi ve betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçları, öğretmenlerin öz yeterliklerinin örgütsel dayanıklılığı; okul müdürlerinin güçlendirici liderliğinin ise öğretmenlerin öz yeterliğini ve örgütsel dayanıklılığını pozitif yönde anlamlı bir şekilde yordadığını göstermiştir. Bununla birlikte güçlendirici liderliğin öğretmenlerin öz yeterliğindeki varyansın %20'sini, güçlendirici liderlik ve öz yeterliğin, örgütsel dayanıklılıktaki varyansın %40'ını açıklayabildiği ve güçlendirici liderlik ile örgütsel dayanıklılık arasındaki ilişkide öz yeterliğin kısmi aracılık rolünün olduğu belirlenmiştir. Nicel verilerden elde edilen bulguların nitel aşamadaki görüşmelerin sonuçlarını destekler nitelikte olduğu görülmüştür. Nicel ve nitel bulguların karma yöntem araştırma prosedürlerine göre bütünleştirilmesi sonucunda ise iki bulgunun da tutarlılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar kapsamında, okul müdürlerinin güçlendirici liderlik davranışları sergilemesinin öğretmenlerin öz yeterlik algılarını geliştirmesinde etkili olmakla birlikte örgütün insan kaynağının örgütsel dayanıklılık için önemli olduğu görülmüştür. Bu bağlamda okul müdürlerinin güçlendirici liderlik davranışları sergilemesinin yönetsel ve örgütsel etkililik bakımından önemli olduğu söylenebilir.