Hadis ilmi açısından Beyhakî'nin (öl. 458/1066) es-Sünenü'l-Kebîr'i

Hadis ilminde Hz. Peygamber'in söz, fiil ve takrirlerini bir araya getirmek için birçok âlim kitap telif etmiştir. Bunlardan birisi de hadis eserlerinin altın çağından sonra hicri beşinci asırda Beyhakî'nin tasnif ettiği es-Sünenü'l-kebîr'dir. Bu çalışmanın amacı, İslâmî literatürde hadis kaynaklarından biri olan Beyhakî'nin es-Sünenü'l-kebîr'inin hadis ilmindeki yerini ve değerini tespit etmektir. Bu amaca bağlı olarak es-Sünenü'l-kebîr üzerinde yapılan tespitlerden hareketle çalışmanın giriş ile dört bölümden oluşmasına karar verilmiştir: Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, planı ve kaynakları üzerinde durduktan sonra Beyhakî'nin hayatı, eserleri ve ilmî şahsiyeti ele alınmış, ayrıca es-Sünenü'l-kebîr'in mukaddimesi olan el-Medhal'e yer verilmiştir. Birinci bölümde es-Sünenü'l-kebîr'in tasnif metodu ile rivayet tekniği açısından analizi yapılmış, ikinci bölümde Beyhakî'nin es-Sünenü'l-kebîr'de kendilerinden naklettiği hocaları ve kullandığı yazılı kaynakları tespit edilmiş, üçüncü bölümde sened ve metin tenkidi açısından es-Sünenü'l-kebîr incelenmiş ve dördüncü bölümde ise Beyhakî'nin es-Sünenü'l-kebîr'deki hadis şerhçiliği ve yorumculuğuna temas edilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda es-Sünenü'l-kebîr'in zengin içerikli bir hadis kitabı olduğu tespit edilmiştir. Zira Hz. Peygamber'in hadislerinin tahrici için es-Sünenü'l-kebîr'den istifade etmenin yanı sıra hadis usûlü, cerh-ta'dîl, 'ilel ve şerh gibi açılardan da istifade mümkündür. Ayrıca es-Sünenü'l-kebîr'in ahkâmla ilgili hadisleri içermesi ve Beyhakî'nin de eserin birçok yerinde Şâfi'î ile Hanefî mezhebinin arasındaki ihtilafları hadisler çerçevesinde ele alması nedeniyle fıkhî açıdan da ondan yararlanılabilir. Bu yönüyle es-Sünenü'l-kebîr hakkında temel hadis kitaplarının ve şerh eserlerinin altın çağlarının arasında bir geçiş dönemi eseri denilebilir.