Hâkim'in Şerh-i Dîvân-ı Şevket'i (İnceleme-karşılaştırmalı metin)

Çalışmamızda, Sebk-i Hindî'nin önemli örneklerinden biri olan Şevket-i Buhârî Dîvânı'nın XVIII. yüzyıl vakanüvis ve şairlerinden Hâkim (Seyyid Mehmed Efendi) tarafından kaleme alınan şerhi karşılaştırmalı metin olarak hazırlanmış, eserden elde edilen döneme ve tarihe ışık tutan bilgiler değerlendirilmeye çalışılmıştır. Daha önce Şevket-i Buhârî Dîvânı'nın Molla Murâd tarafından yapılan şerhi dışında Şevket-i Buhârî Dîvânı'na yapılan şerhler üzerine herhangi bir çalışma olmadığı görülmüştür. Molla Murâd'a ait olan şerhte sadece Şevket-i Buhârî'nin üç kasidesinin şerhi bulunmaktadır. Çalışmamız ise Şevket-i Buhârî Dîvânı'nın tamamını kapsamaktadır. Ayrıca Şevket-i Buhârî Dîvânı üzerine bugüne kadar yapılan incelemelerde Dîvân'ın Arap harfleriyle yayımlandığı ve çeviri yazılı yayınının olmadığı görülmüştür. Biz de bu Farsça Dîvân'ı, yeni Türk harfleriyle vermiş olduk. Bir şerh metni olması nedeniyle eser, hem Şevket-i Buhârî Dîvânı'nı hem Hâkim'in şerhini kapsamaktadır. Dîvân'ı şerh ederken bazen nüsha karşılaştırması da yaptığı anlaşılan Hâkim, Şevket-i Buhârî Dîvânı'nda olmayan bazı beyit veya şiirlere yer vermiş, farklı nüshaları değerlendirip doğru olma ihtimali yüksek olan nüshalara işaret etmiştir. Hâkim'in kendi şiirlerine göndermeler yapmış olması da Hâkim Dîvân'ında olmayan kimi metinlerin edebiyatımıza kazandırılması açısından önem taşımaktadır. Hâkim'in Şerh-i Dîvân-ı Şevket adlı eserinin bilim dünyasına iki yönlü fayda sağlayacağını umuyoruz. Dîvân'ı ve Târîh'i üzerine yapılan değerlendirmelerden sonra bu çalışma ile de Hâkim'in farklı bir yönü olan şârih kimliği ortaya konmuş olacaktır. Anahtar kelimeler: Hâkim, Şevket-i Buhârî, şerh, karşılaştırmalı metin.