Halide Edib Adıvar'da Cumhuriyet döneminin siyasal eleştirisi

Cumhuriyet döneminin önemli edebiyatçılarından biri olan Halide Edib Adıvar, 1882-1964 yılları arasında yaşamış ve tarihin önemli anlarına şahitlik etmiş bir yazardır. Adıvar, yazarlığının yanında öğretmen, gazeteci, asker ve siyasetçi gibi unvanlara da layık görülmüştür. Ancak, edebiyatçı kimliği ve milli mücadeledeki katkılarıyla anılmak yerine daha çok siyasi düşünce yapısı üzerinden gündeme gelmiş ve farklı kesimlerin eleştirilerine maruz kalmıştır. Bu nedenle bu çalışmanın temel amacı Halide Edib'in Cumhuriyet dönemindeki siyasal eleştirisini incelemek ve siyasi düşünce yapısıyla ilgili ortaya atılan çok sayıda görüş farklılığına onun gözünden cevap verebilmektir. Bu çalışma kapsamında bulunduğu sosyal çevre ve eğitim hayatının onun siyasi düşünce yapısı üzerindeki etkilerini anlamak adına ilk bölümde Halide Edib'in hayatına yer verilmiştir. İkinci bölümde Cumhuriyet dönemindeki genel siyasi ve toplumsal görünüm üzerinde durularak 1918- 1945 yılları arasını kapsayan önemli siyasi olaylar incelenmiş ve Halide Edib'in bu durumlara karşı yaklaşımı önemli bir kaç olay üzerinden ele alınmıştır. Çalışmadaki son bölümde Halide Edib'in eserleri değerlendirilerek Cumhuriyet dönemindeki siyasi düşünce yapısı aydınlatılmaya çalışılmıştır. Ayrıca Halide Edib'in siyasi düşüncesiyle ilgili farklı görüşler bir arada verilmeye çalışılmış ve bu konudaki yeni eleştirel yaklaşımların önünün açılması sağlanmıştır. Halide Edib'in milliyetçi bir tavır sergilediği, Mandacılığı savunduğu ancak bu konudaki fikirlerinin zamanla değiştiği, inkılapların bazılarına olumlu yaklaştığı birçoğunu ise erken verilmiş kararlar olarak değerlendirdiği, Cumhuriyet'i zaruret olarak görse de demokrat bir Cumhuriyet istediği aksi takdirde uzun yıllar süren bir parti diktatörlüğünden başka bir şey olmayacağına inandığı sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Cumhuriyet, Halide Edib Adıvar, Mandacılık, Miting, Siyasal düşünce