Hastane verimlilik ve etkinliklerinin çok kriterli karar verme ve veri zarflama analizleriyle karşılaştırması: Doğu Marmara örneği

Sağlık hizmeti toplumdaki tüm bireylerin en temel haklarından biridir. Bilinen en eski organizasyonlardan biri olan hastanelerde, toplumun sağlık hizmeti ihtiyacına cevap vermek için faaliyet gösteren en önemli kurumsal yapılardır. Sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği bu kurumların etkin ve verimli çalışmalarına bağlıdır. Son yıllarda artan sağlık taleplerini karşılamak ve var olan kısıtlı kaynakları etkin bir şekilde kullanmak hastane verimliliklerinin önemini arttırmaktadır. Bu çalışmada Sağlık Bakanlığı (SB) yıllıklarında Doğu Marmara illeri olarak sınıflandırmaya tabi tutulan Bilecik, Bursa, Eskişehir, Bolu, Düzce, Kocaeli, Sakarya ve Yalova illerinde faaliyet gösteren hastanelerin iller düzeyinde etkinlik ve verimlilikleri Veri zarflama Analizi ve Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden Entropi tabanlı Maut ve Vikor yöntemleriyle değerlendirilmiş ve karşılaştırılmıştır. SB, 2017 yılı Sağlık İstatistikleri Yıllığından alınan verilerin kullanıldığı çalışmanın uygulama aşamasında iki farklı analiz yönteminden yararlanılmış olup uygulamanın ilk aşamasında; Hastane Sayısı, Yatak Sayısı, 10.000 Kişiye düşen Yatak sayısı, Yoğun Bakım Yatak Sayısı, Toplam Hekim Sayısı, Hemşire Sayısı girdi değişkenleri ve Ameliyat Sayısı, Yatak Doluluk Sayısı, Yatak Devir Hızı, Kaba Ölüm Hızı, Başvuru Sayısı, Yatan Hasta Sayısı çıktı değişkenleri olarak belirlenerek "Veri Zarflama Analizi" yöntemiyle hastane verimlilikleri değerlendirilmiş ve iller düzeyinde kıyaslamaları yapılmıştır. Buna göre Bursa, Eskişehir ve Kocaeli illerinin etkin olduğu ancak Bilecik, Bolu, Sakarya, Yalova ve Düzce illerinin ise etkinlik sınırına ulaşamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Uygulamanın ikinci aşamasında ise belirlenen 12 kriter için Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden, Entropi yöntemiyle kullanılan 12 kriterin önem dereceleri tespit edilmiştir. Buna göre, en önemli kriterlerin sırasıyla ameliyat sayısı, yoğun bakım yatak sayısı ve yatan hasta sayısı olduğu görülmüştür. Hastane etkinlikleri Maut ve Vikor yötemleriyle değerlendirilmiş ve elde edilen sonuçlar sıralanmıştır. Buna göre Bursa birinci, Kocaeli ikinci, Eskşehir üçüncü en etkin il olarak bulunmuştur.