Hayırseverlikten Hayırsızada'ya: Son dönem Osmanlı İstanbul'unda köpekler

Bu tez, son dönem Osmanlı İstanbul'undaki köpekleri incelemektedir. Kamusal alanda himaye edilen köpeklerin toplumdaki kültürel yansımalarına odaklanmaktadır. Şehrin gündelik yaşamında fayda ve zararlarının yanında bir simge halinde var olan ve İstanbul'un köpekli bir şehir olarak tanınmasını sağlayan bu canlıların, Osmanlı toplumu açısından algılanışına ve bu algının son dönem Osmanlı İstanbul'unda değişmeye başlamasıyla birlikte doğrudan şiddet, itlaf ve sürgün gibi yaptırımların belirginleşmesine yoğunlaşmaktadır. Kamusal alanlarda kuşatıcı bir biçimde bulunan köpeklerin bu hayat sahasını, gündelik yaşamı inanç ve gelenekleri doğrultusunda inşa eden insanların onlarla kurduğu merhamet ve hayırseverlik ilişkilerinin yanında, özlerinden gelen davranışlarının dayatmasıyla elde ettiklerini iddia etmektedir. Köpeklerin tembellik, saldırganlık ve hastalık dağıtıcılığı gibi özelliklerinin onları kriminalize ederek devletin modernleşme sürecinde gerçekleşen, devletin yahut insanların fail olduğu yaptırımlara dayanak oluşturduğunu öne sürmektedir. Öte yandan gündelik yaşamda iktidar alanlarının korunaklı ve caydırıcı oluşuyla yaşayan köpeklerin, Osmanlı Devleti'nin modernleşme sürecinde şehrin kamusal alanlarındaki hâkimiyetini kuvvetlendirmesiyle birlikte, Avrupamerkezci çağdaşlaşma faaliyetleri doğrultusunda sürekli bir biçimde kriminalize olduklarını iddia etmektedir.