Hazreti Peygamber (sav) döneminde ekonomik hayat

Bu çalışmanın amacı câhiliye dönemi ekonomik yapısını göz önünde bulundurarak Hz. Peygamber (sav) dönemi ekonomik yapısını, ilk kaynakları temel alarak ve Hz. Peygamber'in (sav) ekonomik alanda ortaya koyduğu ilkeleri bir tarihçi nazarıyla incelemektir. Bu itibarla öncelikle câhiliye döneminde Hâşim tarafından ortaya konulan îlâf müessesi sayesinde önemli bir ticaret merkezi haline gelen Mekke, dinî bir görünüm arz etse de Mekkeli müşrikler için iktisadî bir kaynak olan Kâbe'nin de bulunmasıyla ekonomik açıdan bölgenin en güçlü şehirlerinden birisi olmuştur. Kureyş tarafından ortaya konulan ahmesîlik (hums) kurumuyla birlikte bölgenin ticaret merkezi olan panayırların burada ve civar yerlerde kurulmuş olması Mekke'yi daha da güçlü hale getirmiştir. 610 yılında Hz. Muhammed'e (sav) peygamberlik verilmesiyle İslâm'ın Mekke dönemi başlamıştır. İlk aşamada dayanışma ve yardımlaşmaya dayalı pasif bir ekonomik sistem oluşturan Hz. Peygamber (sav), Medine'ye hicretiyle birlikte İslâm'ın ekonomik yapısını ortaya koymuştur. Müslümanlara ait bir pazar yeri kurup buradan vergi alınmayacağı ve sabit mekanlar edinilmeyeceğini beyan ederek pazarı ticaret açısından cazip hale getirmiştir. Medine pazarından uygulattığı alışveriş ilkeleriyle cahiliye ve İslâmî dönemin ekonomik yapısının farkını ortaya çıkarmamızı sağlamıştır. Buna ilaveten tarım ve hayvancılık konusunda teşvikte bulunmuş, boş arazileri tarıma açmayı emretmiştir. Kişinin en hayırlı kazancının el emeği olduğunu söyleyip, Müslümanları zanaat işlerine yönlendirmiştir. Medine'ye hicretiyle birlikte ticaret konusunda mâhir v olan muhacirler ile tarım konusunda bölgenin en iyileri olan Ensar'ı birbiriyle kardeş ilan edip şehirde üretim-ihracat döngüsünün kurulmasını sağlamış, böylelikle siyasî açıdan güçlenen Medine İslâm devleti ekonomik olarak da güçlenmeye başlamıştır.