Hemodiyaliz hastalarına uygulanan kriyoterapinin fistül iğne girişi sırasındaki invaziv ağrıya etkisi

Çalışma hemodiyaliz (HD) hastalarında kriyoterapinin damara giriş esnasında oluşan ağrıya etkisini değerlendirmek amacıyla, 2 Kasım-30 Aralık 2017 tarihlerinde randomize, kontrollü ve yarı deneysel olarak yapıldı. Araştırma öncesi etik kuruldan, kurumdan ve hastalardan izin alındı. Örneklem sayısı güç analizi ile hesaplanarak belirlendi ve çalışma kriterlerine uygun olan hastalar müdahale (40) ve kontrol (40) grubuna ayrıldı. Araştırmanın verileri; Soru Formu ve Visuel Analog Skala (VAS) ile toplandı. Müdahale grubundaki hastalara; fistüle iğne girişinden bir dakika önce başlayarak iğne girişi tamamlanıncaya kadar (ortalama 1-2 dakika) kriyoterapi uygulaması yapıldı. Bu işlem aynı hastaya üç ardışık HD seansında uygulandı ve her iğne girişi sonrasında hastaların ağrı düzeyi VAS ile değerlendirildi. Kriyoterapi işlemi 13x27 cm boyutundaki soğuk jel kompres ile fistülün bir cm'lik üst kısmına araştırmacı tarafından uygulandı. Kontrol grubundaki hastalara kliniğin rutini dışında girişim yapılmadı ve bu gruptaki hastaların iğne girişi sırasındaki ağrıları üç ardışık HD seansının sonunda VAS ile ölçüldü. Araştırmadan elde edilen veriler ki-kare, Student t, Mann whitney U ve Fredman testleri ile analiz edildi. Müdahale grubunun kriyoterapi uygulaması öncesi 3,5±0,2 olan ağrı puan ortalamasının, uygulama sonrası birinci HD seansı sonrası 2,3±0,2'ye, ikinci HD seansı sonrası 2,1±0,2'ye ve üçüncü HD seansı sonrası 1,5±0,1'e düştüğü belirlendi (p>0.05). Kontrol grubunda 3,0±0,3 olan ağrı puan ortalamasının birinci HD seansı sonrası 2,3±0,2'ye, ikinci HD seansı sonrası 2,2±0,2'ye ve üçüncü HD seansı sonrası 1,8±0,2'ye düştüğü belirlendi (p>0.05). Müdahale ve kontrol grubunun dört farklı zamanda elde edilen ağrı puan ortalamaları açısından anlamlı bir farklılık olduğu tespit edildi (p<0.05). Bu sonuçlar doğrultusunda, HD hastalarının damar girişimi sırasında yaşadıkları ağrının azaltılmasında kriyoterapinin kullanılması önerilebilir. Anahtar kelimeler: Ağrı, hemodiyaliz, hemşirelik, kriyoterapi