Hemodiyaliz hastalarında mortalite risk faktörlerinin değerlendirilmesi

AMAÇ: Dünyada kronik böbrek hastalığı (KBH) prevalansı artmaktadır. Çalışmamızda en az bir yıldır hemodiyaliz programında olan hastalarda mortalite ile ilişkili olabilecek faktörleri değerlendirmeyi amaçladık. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamızda Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Şehir Hemodiyaliz Merkezi'nde 01.01.2012 ve 01.10.2022 tarihleri arasında en az 1 yıl hemodiyaliz tedavisi görmüş 188 hastanın dosyaları retrospektif olarak incelendi. Hastaların son bir yılındaki 0-3-6-9-12. aylardaki laboratuvar parametreleri kaydedildi. Tedavi süresinde bu laboratuvar parametrelerindeki değişimler ve mortalite ile ilişkisi değerlendirildi. BULGULAR: Hastaların ortanca yaşı 64 (19) yıl olup 72'si (%38,3) kadındı. Ortanca KBH süresi 108 ay, hemodiyaliz süresi 48 ay olup mortalite oranı %38,8 saptandı. Hastalarda en sık hipertansiyon (%85,1), kalp hastalığı (%43,6) ve diyabet (%36,2) mevcuttu. Hastalarda ≥65 yaş olmak, kalp hastalığı varlığında, düşük diyastolik kan basıncı (DKB), klor, vitamin D, albümin ve kreatinin ve yüksek c reaktif protein (CRP) ve ferritin değerlerinde mortalitenin arttığı görüldü. Ölen grupta hemodiyalize giriş potasyum değerleri ve potasyum değişkenliği düşük saptandı. SONUÇ: Hemodiyaliz hastalarında 65 yaş ve üzerinde olmak, kalp hastalığı varlığı, DKB düşüklüğü, 12. ay laboratuvar değerlerinden kreatinin, albümin, klor ve vitamin D düşüklüğü ile ferritin yüksekliği mortalite ile ilişkili bağımsız değişkenler olarak saptanmıştır. Beslenme durumunun ve vücudun kas kütlesinin göstergesi olabilen albümin ve kreatinin değerlerinin düşük olması son 1 yıllık takipte her ölçümde mortaliteyi öngörmede değerli belirteçler olarak tespit edilmiştir Hemodiyaliz öncesi potasyum düzeylerinin hemodiyaliz sonrası ölçümlere göre mortalite üzerinde daha belirleyici bir etkiye sahip olduğunu öngörmekteyiz. Ferritin ve CRP mortaliteyi öngörmede son dönemde önemli birer parametre olarak kabul edilebilir.