Hemodiyaliz,periton diyalizi ve renal transplantasyon uygulanan hastalarda yaşam kalitesi ve buna etki eden faktörlerin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Kronik böbrek yetmezliği (KBY), dünya çapında gittikçe artan önemli bir sağlık problemi olmakla birlikte, bireylerin yaşam kalitesini de olumsuz yönde etkilemektedir. Son dönem böbrek yetmezliği tedavisinde iki önemli nokta mevcuttur. Birincisi, hastaların yaşam sürelerini uzatmak, ikincisi ise hastalara daha iyi bir yaşam kalitesi sağlamaktır. Bu çalışmada amaç; hemodiyaliz (HD), periton diyalizi (PD) tedavisi alan ve renal transplantasyon (TP) uygulanmış hastalarda yaşam kalitesi düzeylerini belirlemek, uygulanan tedaviler arasında yaşam kalitesine etkileri açısından farkları ortaya koymak, bu grup hastalarda sosyodemografik özellikler ile klinik ve laboratuar durumlarının yaşam kalitesi üzerine etkisini değerlendirmektir. Materyal ve Metod: Dicle Üniversitesi Hastanesi'nde takip ve tedavisi uygulanan 90 HD, 39 PD, 66 TP hastası değerlendirilmiştir. Ek olarak kontrol (KT) grubu oluşturmak amacıyla 50 sağlıklı birey incelenmiştir. Veriler; bireyleri tanıtıcı anket formu (sosyo-demografik özellikleri içeren ve hastalığa özgü özellikleri içeren sorular) ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği anket formu kullanılarak elde edilmiştir. Bulgular: KT grubu ve TP uygulanan hastaların yaşam kalite ölçekleri PD ve HD hastalarından, PD hastalarının yaşam kalite ölçeklerinin HD hastalarından istatistiksel olarak anlamlı seviyede (p<0,05) daha iyi düzeyde olduğu saptanmıştır. HD hastalarında; kadın cinsiyet, ileri yaş, düşük eğitim seviyesi, kötü ekonomik durum, ek hastalık, yeşil kart dışındaki sosyal güvenceye sahip olma, kan potasyum (K), fosfor (P), kan üre azotu (BUN), kreatin düzeyleri artışı, albumin, hemoglobin seviyesinin düşmesi, PD hastalarında; kadın cinsiyet, ileri yaş, evli olmak, çalışıyor olmak, uzun süredir KBY hastası olmak, Kt/V oranının düşük olması, kan albumin düzeyi düşmesi, paratiroid hormon değerinin artması, Transplant hastalarında; kadın cinsiyet, ileri yaş, düşük eğitim seviyesi, nakil süresinin kısa olması kan P, K, kreatin değeri artışı, albumin, hemoglobin, hematokrit düzeyinin düşmesiyle istatistiksel olarak anlamlı seviyede (p<0,05) yaşam kalitesinin düştüğü saptanmıştır. Sonuç: Son dönem böbrek yetmezliğine uygulanan tedavide yaşam kalitesini etkileyen birçok faktör mevcuttur. Geniş hasta modelleri ve farklı faktörler incelenerek yapılacak çalışmalar uygulanacak tedavilere ışık tutacaktır. Anahtar Sözcükler: Yaşam kalitesi, son dönem böbrek yetmezliği, hemodiyaliz, periton diyalizi, renal transplantasyon