Hemşirelere verilen hemovijilans modül eğitimlerinin etkinliğinin değerlendirilmesi

Bu araştırma, hemovijilans modül eğitimlerinin; hemşirelerin kan ve kan bileşenleri transfüzyonu ve hemovijilans bilgi düzeyine etkisini değerlendirmek amacıyla ön test-son test randomize kontrollü çalışma olarak yapılmıştır Araştırma; Nisan-Temmuz 2022 tarihleri arasında, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi (GEAH) ve Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde (AASEAH) kan transfüzyonu yapılan klinik ve yoğun bakımlarda görev yapan 125 hemşire (62 kontrol, 63 müdahale) araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmada kullanılan modül eğitimler ve veri toplama araçları literatür ve uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanmıştır. Müdahale grubundaki hemşirelere 4 saat süren hemovijilansla ilgili beş modül eğitim interaktif yöntemler kullanılarak verilmiştir. Kontrol grubundaki hemşirelere herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Müdahale ve kontrol grubundaki hemşirelere ilişkin veriler sosyodemografik, kan transfüzyonu ve hemovijilans sistemi ile ilgili veri toplama formu aracılığı ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzdelik, t testi, varyans analizi, Least Significant Difference (LSD) testi, Ki-Kare analizi, Mc-Nemar testi kullanılmıştır. Araştırmada hemşirelere verilen hemovijilans modül eğitimlerinin ön test ve son test bulguları değerlendirildiğinde hemşirelerin bilgi düzeylerinde artış gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Kontrol grubundaki hemşirelerin ise ön test ve son test aşamalarındaki bilgi düzeylerinde anlamlı bir fark yoktur. Müdahale grubundaki hemşirelerin ön test aşamasında n=4 kişi yeterli bilgi düzeyine sahipken son test aşamasında n= 58 kişi yeterli bilgi düzeyine ve 4 hafta sonra yapılan izlem testinde ise n= 43 kişi yeterli bilgi düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Bunun dışında cinsiyet, bölümde çalışma yılı ve toplam çalışma yılı ile bilgi puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Sonuç olarak bu araştırmada hemşirelere verilen modül eğitimlerin hemşirelerin kan transfüzyonu ve hemovijilans bilgilerini artırmada etkili olduğu bulunmuştur (p=0,001). Eğitimlerin düzenli aralıklarla verilmesi yapılan transfüzyon hatalarının en aza indirgenmesi, hemşirelerin hemovijilansa dair farkındalıklarını artırılması ve bilgi düzeylerinin olumlu yönde artış göstermesi bakımından etkili olacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Hemovijilans, modül eğitim, kan transfüzyonu, kan ve kan bileşenleri, hemşire.