Hisse senedi getiri oynaklığı ile işlem hacmi oynaklığı arasındaki nedensellik ilişkisi: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülke karşılaştırması

Bu araştırmanın amacı, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde hisse senedi getiri oynaklığıyla işlem hacmi oynaklığı arasındaki nedensellik ilişkisini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda araştırmada S&P 500, Tayvan Ağırlıklı, Hang Seng, Nikkei 225, FTSE 100, Şangay Kompozit, SET, Jakarta Borsası Kompozit, BİST 100 ve S&P BMV IPC Endeksleri'nin 04.01.2010-28.08.2019 dönemlerine ilişkin günlük dolar cinsinden kapanış fiyatları ile günlük miktar cinsinden işlem hacimleri dikkate alınmıştır. Araştırmada ilk olarak, serilerin varyansındaki yapısal kırılmalar Sanso vd.(2004)'nin varyansta kırılma testiyle araştırılmıştır. Daha sonra varyansta kırılma testinden elde edilen bulgular doğrultusunda getiri ve işlem hacmi serilerine ilişkin en uygun GARCH, EGARCH ve GJR-GARCH modeli student t ve çarpık student dağılımlarıyla araştırılmış, elde edilen modeller içerisinden en uygun oynaklık modeli ise Kupiec LR ve beklenen kayıp testleriyle tespit edilmiştir. Araştırmada son olarak, hisse senedi getiri oynaklığı ile işlem hacmi oynaklığı arasındaki nedensellik ilişkisi Hafner ve Herwartz (2006)'ın varyansta nedensellik testi ile araştırılmıştır. Yapılan analizlerden (Tayvan hariç) genel olarak gelişmiş ülkelerde işlem hacmi oynaklığından hisse senedi getiri oynaklığına doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinin var olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, gelişmiş ülkelerde Karışık Dağılımlar Hipotezi'nin geçerli olduğunu ortaya koymaktadır. Gelişmekte olan ülkelere ilişkin yapılan analizlerden ise (Çin ve Meksika hariç) genel olarak ilgili ülkelerde hisse senedi getiri oynaklığı ile işlem hacmi oynaklığı arasında çift yönlü nedensellik ilişkisinin var olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular gelişmekte olan ülkelerde Ardışık Bilgi Akışı Hipotezi'nin geçerli olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Hisse Senedi Getiri Oynaklığı, İşlem Hacmi Oynaklığı, Oynaklık Modelleri, Kupiec LR Testi, Beklenen Kayıp Testi