Hititçe belgeler ve arkeolojik malzemeler ışığında Hititlerde aile yapısı

"Hititçe Belgeler ve Arkeolojik Malzemeler Işığında Hititlerde Aile Yapısı" başlıklı bu çalışmada M.Ö. II. binyılda Anadolu'da var olan farklı etnik kimlikleri tek bir otorite altında toplayan Hititlerde aile kavramı farklı yönleri ile bir bütün olarak ele alınmıştır. Çalışmanın hazırlanması esnasında Boğazköy Devlet Arşivi'nde yer alan kanun maddeleri, bürokratik yazışmalar, envanter metinleri, ritüel ve bayram metinleri, mitler ve arazi bağış belgeleri ve Hattuša (Boğazköy), Šapinuwa (Ortaköy) ve Šarišša (Kuşaklı) gibi kentler başta olmak üzere diğer Hitit yerleşimlerinde ele geçirilen bazı çivi yazılı tabletler temel kaynak olarak kullanılmıştır. Çalışmamızın ilgili yerlerinde Hitit yerleşimlerinde gün yüzüne çıkarılan başta İnandık Vazosu, Bitik Vazosu, Hüseyindede A Vazosu ve Alacahöyük Rölyefleri olmak üzere çeşitli arkeolojik buluntulardan örnekler sunulmuştur. Kullanılan mezkûr birinci el kaynakların yanında ilgili kısımlarda konu ile alakalı mevcut kitap ve makaleler de değerlendirilmiştir. Tezimizin birinci bölümde Hitit kanunları hakkında kısa bir değerlendirme yapılmış ardından Hititlerden önce Anadolu'da aile yapısı ele alınarak bu yapının Hititler döneminde ne derece varlık gösterdiği geçirdiği değişimler ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu bölümde son olarak kısaca Hitit aile yapısı üzerinde durulmuştur. Tezimizin ikinci bölümünde Hitit kanunları çerçevesinde Hitit ailesinin oluşum safhaları söz kesme, nişanlanma, başlık parası, çeyiz, evlilik ve muhtemel evlilik töreni tasvirleri, iç güveyilik, farklı sınıflar arası evlilikler, boşanma ve velayet-veraset gibi alt başlıklar altında değerlendirilmiş, konu ile alakalı kanun maddelerinden ve ilgili çivi yazılı metinlerden referanslar verilmiştir. Tezimizin üçüncü bölümünde, Hitit ailesi sosyal yönden irdelenmeye çalışılmıştır; bu bağlamda, Hattuša, Alaca Höyük, Šarišša, Tapigga, Šapinuwa, Alişar Höyük ve Hüseyindede Tepesi gibi başlıca Hitit kentleri hakkında kısa bir değerlendirme yapılmış ardından Hitit konutları duvar, dam, pencere, kapı, ocak, fırın ve kanalizasyon sistemleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Mezkûr kentlerde ortaya çıkarılabilmiş konut planlarından örnekler sunulmuştur. Bu kısımda ayrıca toplumun sosyal yönü bağlamında Hitit bireyleri tarafından kullanılan kıyafetler, kadın ve erkekler olmak üzere alt başlıklar şeklinde ele alınarak ve İnandık Vazosu, Bitik Vazosu, Hüseyindede A Vazosu üzerinde bulunan betimlemelerden örnekler sunulmuştur. Hitit mutfak kültürü bu kısımda ele alınan diğer bir konudur. Çivi yazılı metinler ve arkeolojik eserler ışığında Hitit mutfağında tüketilen et ve süt ürünleri, meyve ve sebzeler, şarap ve bira, bal, baharat, hububatlar ve ekmek çeşitleri alt başlıklar halinde irdelenmiştir. Tezimizin dördüncü ve son bölümünde Hitit ailesinde çocuk konusu farklı yönleri ile ele alınmıştır. Gebelik, kısırlık, doğum, isim verme ve çocuk eğitimi gibi konular bazı çivi yazılı belgeler, çeşitli masallar ve mitolojik metinler eşliğinde değerlendirilmiş olup bahsi edilen bu temel kaynaklardan alıntılamalar yapılmıştır.