Hulefâ-yi Râşidîn döneminde görevden alınanlar ve görevden alınma sebepleri

Bu çalışmamızda Hulefâ-yi Râşidîn döneminde görevden alınanlar ve görevden alınma sebepleri ele alınmıştır. Hz. Peygamber dönemiyle beraber Arap yarımadasındaki kabilecilik esasına dayalı anlayıştan uzaklaşılarak İslam Devleti'nin temelleri atılmaya başlanmıştır. Bu dönemde mevcut şartlar itibariyle kapsamlı bir devlet teşkilatlanmasına ihtiyaç duyulmamıştır. Hz. Peygamber'in vefatıyla başlayan Hulefâ-yi Râşidîn döneminde devlet bünyesinde yaşanan olumsuzlukların giderilmesi için çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Çeşitli dönemlerde mevcut olumsuzluklar vali, komutan ve memurların görevden alınmasıyla giderilmeye çalışılmıştır. Hz.Ebû Bekir'in iki yıllık halifeliği Hz.Peygamber döneminin devamı niteliğinde olmuştur. Hilafetinde Suriye fetihlerine başlayan Ebû Bekir, bu süre zarfınca sadece Hâlid b. Said'i kendisinden daha ehil birini bulması sebebiyle ordu komutanlığından almıştır. Hz.Ömer, Hz.Osman ve Hz.Ali döneminde İslam Devleti'nin sınırları fetihler, biat ve yeni şehirlerin kurulmasıyla genişlemiş, bunun sonucunda devlet içerisinde birçok görevlendirme gerçekleşmiştir. Hz.Ömer, on yıllık hilafeti süresince İslam Devleti'nin büyüme ve kurumsallaşmasını hedeflemiştir. Bu büyümenin güçlü ve şartlara uygun bir biçimde şekillenmesi için zaman zaman valilerini teftiş etmiş ve teftiş sonucunda bazı valileri görevden almıştır. Hz.Ömer maslahat gereğince de bazı komutanları görevden almıştır. Hz.Osman, hilafetinin ilk dönemlerinde selefi Hz.Ömer'in yolundan giderek güçlü ve istikrarlı bir devlet yapısını devam etmiştir. Fakat kimi zaman Müslüman bir idareciye yakışmayacak davranışlar sergileyen kimi zaman da eyaletlerden gelen şikâyetler üzerine valilerini görevden almıştır. Hz.Ali halife olduktan sonra meşrutiyetini sağlamlaştırmak adına Hz.Osman dönemindeki valileri görevden alarak yeni atamalar yapmıştır. Anahtar Kelimeler: İslam Tarihi, Hulefâ-yi Râşidîn, Görevden Alma, Valilik, Komutanlık.