Hüsrev gerede: Hayatı ve siyasi kişiliği (1884-1962)

"Hüsrev Gerede: Hayatı ve Siyasi Kişiliği (1884 - 1962)" adlı çalışmamızın amacı Hüsrev Gerede'nin hayatını müstakil olarak ele almak, aynı zamanda verilen bilgiler ile yaşadığı döneme tanıklık etmektir. Asker kökenli bir aileden gelen Hüsrev Gerede, Kurmay Binbaşı rütbesi ile Birinci Dünya Savaşı yıllarında Kafkas Cephesi'nde Kazım Karabekir Paşa'nın Kurmay Başkanı olarak görev yapmıştır. Mütareke döneminde, İtilaf Devletleri aleyhine çıkan yazıları denetleme ve kontrolünden sorumlu Kurmay Binbaşı olarak Sansür Komisyonu üyeliğinde bulunmuştur. Mustafa Kemal Paşa'nın 9. Ordu Müfettişliği görevine atanmasıyla beraber, 18 kişilik Müfettişlik Heyeti içerisinde Karargâh Kurmay Başkanlığı Haber Alma ve Siyasi Şube Müdürlüğü görevi ile Samsun'a giden heyetin içinde yer almıştır. Hüsrev Gerede, Mustafa Kemal Paşa'nın yanında Havza, Amasya, Erzurum, Sivas ve sonra da Ankara'daki bütün Milli Mücadele faaliyetlerinde fiili hizmette bulunmuştur. Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne karşı çıkan isyanlara karşı Milli Mücadele'nin amacını anlatarak isyanları sonlandırmak için oluşturulan Heyet-i Nasiha içerisinde yer almıştır. Bolu Ayaklanması'nda isyancılar tarafından Gerede bölgesinde tutuklanmış, Gerede bölgesinin isyancılarının lideri Sefer Bey ile görüşmeleri sonucunda serbest bırakılmıştır. Soyadı Kanunun çıkmasından sonra, kendisinde büyük izler bırakan Gerede hadiselerinden dolayı Mustafa Kemal Paşa, onu Gerede soyadıyla onurlandırmıştır. Osmanlı Mebusan Meclisi içerisinde Trabzon Milletvekili olarak görev almış, Misak-ı Milli belgesinin Meclis'te kabul edilmesinde etkin rol oynamıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde ise Trabzon, Urfa ve Sivas Milletvekili olarak görev yapmıştır. 1924-1949 yılları arasındaki çeşitli tarihlerde Budapeşte ve Sofya'da Türkiye'nin orta elçilisi olarak, Tahran, Tokyo, Berlin ve Rio de Janerio'da Büyükelçi olarak görev yapmıştır. Hüsrev Bey 1905 yılında asker olarak başladığı görevine 13 Temmuz 1949 tarihinde diplomat olarak emekli olmuştur. Hüsrev Gerede 20 Mart 1962 tarihinde İstanbul' da vefat etmiştir.