Huzursuz bacak sendromunda ıslak kupa yönteminin hastaların semptom düzeyi ve uyku kalitesi üzerine etkisi

Giriş: Huzursuz bacak sendromu (HBS), ekstremitelerde anormal duyularla giden, genellikle geceleri semptomların belirginleştiği, rahatsızlık veren, ekstremiteleri hareket ettirme isteği uyandıran kronik bir hastalıktır. HBS semptomlarının nedenleri henüz net olarak açıklanamadığı için tedavi de semptomları hafifletmeye yönelik yapılmaktadır. Bu çalışmada Doğu Asya ve Ortadoğu' da asırlardır kullanılan ancak Avrupa'da son yüzyılda ilgi çekmeye başlamış olan kupa terapinin etkinliğini araştırmayı amaçladık. Materyal ve metot: Çalışmamız Ankara Şehir Hastanesi Nöroloji ve Aile Hekimliği Polikliniklerinde Ocak 2019 ve Aralık 2019 tarihleri arasında yürütüldü. Huzursuz Bacak Sendromu tanısı almış iki hasta grubu oluşturuldu. Birinci grup mevcut haliyle pramipeksol tedavisi alan hastalardan ikinci grup ise hiçbir tedavi almamış hastalardan oluşturuldu. Her iki gruba bir ay ara ile 2 seans kupa terapi yapıldı. Hastalara ıslak kupa terapi öncesi ve sonrası Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), Huzursuz Bacak Sendromu Şiddet Skalası (HBSŞS) ve Ağrı İçin Sayısal Değerlendirme Ölçeği (SDÖ) uygulandı. Veriler IBM SPSS paket programına aktarılarak istatistiksel analizler yapıldı. Bulgular: Çalışmamızda sekiz kişiden oluşan iki grup mevcuttur. Gruplar arasında cinsiyet, ek hastalık ve aile öyküsü açısından istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır. Birinci grubun iki seans ıslak kupa terapi uygulanmadan önceki ve sonraki HBSŞS kategorilerindeki düzeyler karşılaştırıldığında anlamlı fark olan dört kategoride de (HBS nedeniyle hareket etme ihtiyacı, HBS nedeniyle uyku bozukluğu, HBS şikayetlerinin günlük ortalama şiddeti ve HBSŞS toplam puanı) HBS şiddet düzeylerinde düşme olduğu saptanmıştır (p=0,0157, p=0,026, p=0,034, p=0,025). İkinci grubun iki seans ıslak kupa terapi uygulanmadan önceki ve sonraki HBSŞS kategorilerindeki düzeyler karşılaştırıldığında anlamlı fark olan altı kategoride (HBS şikayetlerinin oranı, HBS nedeniyle hareket etme ihtiyacı, HBS nedeniyle uyku bozukluğu, HBS nedeniyle olan yorgunluk ve uyku hali, HBS şikayetlerinin sıklığı, HBS şikayetlerinin günlük ortalama şiddeti) HBS şiddet düzeylerinde düşme olduğu saptanmıştır (p=0,047, p=0,024, p=0,034, p=0,046, p=0,034, p=0,041). İkinci grubun iki seans ıslak kupa terapi uygulanmadan önceki ve sonraki PUKİ kategori şiddetleri karşılaştırıldığında uyku latansı, gündüz işlev bozukluğu ve PUKİ toplam kategori şiddetleri arasında istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır (sırasıyla p=0,041, p=0,024, p=0,025). Birinci ve ikinci grup hastalara iki seans ıslak kupa terapi uygulaması sonrasında ikinci grubun HBSŞS puanlarının daha düşük olduğu saptanmıştır (p=0,012). Sonuç: Hiçbir tedavi almamış olan grupta ıslak kupa terapinin semptomları azaltmada daha etkin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle hafif şikayetleri olan HBS'li hastalara semptomları azaltmak amacıyla ıslak kupa terapisi önerilebilir. Kupa terapinin etkinliğini araştıran iyi tasarlanmış bilimsel çalışmalarla, bu tedavinin etki mekanizmasının netleşeceği ve daha etkin ve güvenli bir şekilde uygulanabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Huzursuz bacak sendromu, kupa terapi, uyku kalitesi