I. Dünya Savaşı sonrası Türk-Transkafkasya ilişkileri (1918-1921)

1917 yılı Ekim Devrimi'nden sonra Transkafkasya'da azalan Rus otoritesinin neticesinde bölgedeki üç farklı milletten olan Azerbaycan Türkleri, Gürcüler ve Ermenilerin, ulusların kendi kaderlerini tayin etme ilkesi hususundaki girişimleri gerçekleşmiştir. İlk başlarda üçlü bir federasyon yapı ve daha sonra ayrı ayrı bağımsız devletler yapısında hareket eden taraflar, komşuları olan Türkiye ile ikili ilişkiler içerisinde olmuşlardır. Bölgede üçlü federasyonun ardından kurulan Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan millî cumhuriyetleri demokratik bir yapıyı teşkil etme düşüncesinde bulunmuşlardır. Üç cumhuriyet, 1918-1921 yılları arasında oluşturdukları heyetler vasıtasıyla çeşitli konferanslara katılarak dış devletler tarafından de facto ve de jure, yani fiilen ve hukuken tanınma gayreti içerisinde bulunmuşlardır. Tezde genel olarak Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan devlet arşivleri ile Milletler Cemiyeti Arşivi'nden istifade edilerek 1918-1921 yıllarında Transkafkasya cumhuriyetlerinin Birinci Dünya Savaşı sonrası hem Türkiye hem de Müttefik Devletler ile gerçekleştirdiği diplomatik tartışmalar ve görüşmeler ele alınmıştır. 1919 yılındaki Paris Barış Konferansı'nda Transkafkasya heyetlerinin çeşitli yetkiler arasında yazışmaları, arşivler, döneme ait bildiriler, el yazmaları ve telgraflardan edinilen bilgiler esas alınmıştır. Sonrasında üç Transkafkasya cumhuriyetinin Anadolu'da Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılışından Sovyetleşmeye kadarki dönem aralığında Ankara Hükûmeti ile diplomatik görüşme ve haberleşmelerine dair belge ve kaynaklar konu çerçevesinde incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Diplomatik İlişkiler, Paris Barış Konferansı, Transkafkasya, Türkiye, Uluslararası Politika