İdrar yolu enfeksiyonu saptanan çocuklarda üriner sistem anormallikleri

İdrar yolu enfeksiyonları (İYE), çocukluk çağında sık görülen önemli bir hastalık nedenidir. İYE, çocuklarda en sık karşılaşılan ikinci enfeksiyon ve en sık görülen genitoüriner hastalıktır. İnsidansı kızlarda 3-28/1000, erkeklerde ise 1.5-7/1000 olarak bildirilmektedir. İYE'leri üriner sistemin (ÜS) anatomik malformasyonları ile birlikte olabilir. Çocukluk çağında geçirilen üst üriner sistem enfeksiyonları böbrek hasarlanması, ileri dönemlerde hipertansiyon ve böbrek yetmezliği için önemli bir risktir. Son 30-40 yılda çocukluk çağı İYE'lerinin patogenez ve doğal seyri ile buna bağlı renal parankimal hasara predispozan faktörler daha iyi bilindiğinden akut morbidite ve uzun dönem sekelleri en aza indirmek için hızlı, uygun ve detaylı bir inceleme gerekmektedir. Özellikle tekrar eden ve altında vezikoüreteral reflü, obstrüksiyon gibi anatomik bozuklukların olması ciddi komplikasyonlar açısından önemlidir. Ülkemizde tekrarlayan İYE'ye bağlı kronik böbrek yetmezliği halen önemli yer tutmaktadır. Bu nedenle hastaların erken tanı ve tedavisi ile renal hasar önlenebilir veya azaltılabilir. Bu çalışmada Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefroloji polikliniğine 2010-2014 yılları arasında İYE tanısı ile başvuran 0-18 yaş arasındaki toplam 120 hastada saptanan üriner sistem anormallikleri retrospektif olarak incelendi. Çalışmada çocuklarda İYE'nin risk faktörleri, etiyolojisi, klinik bulguları, etkenleri, eşlik eden patolojileri ve İYE'de görüntüleme yöntemlerinin rolü araştırıldı. Hastaların %77.5'i kız %22.5'i erkekti. Kız hastalar için yaş ortalamaları 9.5±3.75 yıl erkek hastalar için yaş ortalamaları 7.12±5.24 yıl idi. Hastaların aile öyküsü incelendiğinde %16.7 hastaların anne ve kardeşlerinde İYE saptandı. En sık ilk İYE geçirme yaşı 1-5 yaş arasında olup %46.7 oranında saptandı. Hastaların takip süresi en sık %43.3 oranında 1-3 yıl arasında tespit edildi. 1-5 arası ateşli İYE atak sayısı en sık olup hastaların %72.4'ünde gözlendi. 5-10 arası kültür pozitif İYE atak sayısı en sık olup %93.4 idi. 1-5 arası piyelonefrit atak sayısı en sık olup %55.8 idi En sık %69.8 oranıyla E.coli etken patojen olarak tespit edildi. Kültürlerde üreme sayısı en fazla sayıda olan patojen E.coli olarak saptandı. En sık tespit edilen ultrasonografi (USG) bulgusu pelvik ektazi olup sağ tarafta %37.2 sol tarafta %28.9 olarak saptandı. En sık bulgu olarak Dimerkaptosüksinik asit (DMSA)'da hipoaktif alanlar saptanırken, 7 hastada (%5.7) sağ tarafta, 13 hastada (%10.7) sol tarafta bulgular tespit edildi. Hastalarda en sık Grade IV vezikoüreteral reflu (VUR) varken sağ taraf 7 hastada (%5.8), sol taraf 4 hastada (%3.3) tespit edildi. Hastaların ortalama sağ glomerüler filtrasyon oranı (GFR)'ları % 34.23, sol GFR'ları % 44.47, total GFR'leri %78.73 olarak hesaplandı. En sık kullanılan antibiyotik trimetoprim-sülfometoksazol 61 hasta (%49.5) tarafından kullanılmıştır. Trimetoprim-sülfometoksazol 6-9 ay arasında en sık kullanılan antibiyotik olup %19.4 oranındadır. En sık işeme disfonksiyonu bulgusu çömelme ve idrarını tutma olup hastaların %49.2 oranında tespit edildi. Hastalarda idrar yolu enfeksiyonuna ilave tanı olarak en sık %27.5 oranında VUR saptanmış olup nörojen mesane %5.8 oranında, işeme disfonksiyonu %5.8 oranında tespit edildi. Sonuç olarak yineleyen İYE'si olan çocuk hastaların nisbeten yüksek renal skarlanmasının gelişmesinden ötürü erken evrede tanı, etkili tedavi ve düzenli takiplerin uzun dönem komplikasyonlarını yüksek oranda azaltması açısından büyük önem taşır. Anahtar kelimeler: İdrar yolu enfeksiyonu, Çocukta üriner sistem anormallikleri, Ultrasonografi (USG), Voiding sistoüretrografi (VCUG), Vezikoüreteral reflü (VUR)