İlköğretim okullarında demokratik farkındalığın araştırılması

Demokrasi, insanların gücü elinde bulundurduğu ve uygulayabildiği bir sistemdir. Eğitim, kişiyi bilgilendirir ve bir topluluğun üyesi olarak sahip olduğu haklar ve görevler konusunda bireylerde farkındalık yaratır. Demokratik eğitim ise, sağlıklı bir demokrasinin temellerini atar ve kişilerin öğrenmelerini şekillendirirken, onların pasif katılımcıolmalarını değil de, aktif birer rol üstlenici olmalarını sağlar. İlköğretim kademesi, eğitim sistemimizin temelini oluşturmaktadır. Kesintisiz ve zorunludur, bireylere kalıcı davranış kazandırır. Erken yaşlarda kazanılan demokratik kişiliğin, yetişkinlik döneminde de devamlı bir seyir izlemesi için, ilköğretim çağında atılan temeller büyük önem taşımaktadır. Bu araştırma, ilköğretim okullarında öğretmen ve öğrencilerin demokratik farkındalığını incelemek amacıyla yapılmıştır. İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin görüşlerinin cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, branş ve okul türü; ilköğretim okullarında öğrenim gören öğrencilerin de cinsiyet, sınıf ve okul türü değişkenleri açısından incelenmesi araştırmanın alt amaçlarını oluşturmaktadır. Bu amaca ulaşmak üzere öğretmenlere ve öğrencilere "Demokratik Farkındalık Ölçeği" uygulanmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2011-2012 eğitim-öğretim yılında Şarköy'deki ilköğretim okullarında görev yapan 148 öğretmen ve bu okullarda öğrenim gören 339 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın sonunda öğretmen ve öğrenci görüşlerinin bazıdurumlarda farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Öğretmenler, okullarda çok yüksek düzeyde demokratik davrandıklarını ifade ederken, öğrenciler öğretmenlerinin davranışlarını, onlara kıyasla biraz daha az demokratik bulmaktadırlar. Ayrıca öğretmen ve öğrencilerin görüşlerinin, araştırmada bulunan değişkenler açısından anlamlı biçimde farklılık gösterdiği görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Demokrasi, İnsan Hakları, Demokratik Eğitim, Çok Kültürlü Eğitim, İlköğretim Okulları