İnflamatuvar barsak hastalığı tanılı hastalarda meselazin kullanımına bağlı nefrotoksisite gelişimi

İnflamatuvar Barsak Hastalığı ( İBH ); genetik olarak duyarlı bir kişide, çeşitli antijenlere ya da çevresel faktörlere karşı abartılı bir immun yanıt ile meydana gelen, nedeni tam olarak bilinmeyen, kronik seyirli, iyilik ve aktivasyon periodları olan, karın ağrısı, ishal ( kanlı veya kansız), kilo kaybı, gelişme geriliği semptomları olan; Ülseratif Kolit ve Crohn hastalığı alt tipleri olan hastalık grubudur. Ülseratif Kolit: Ülseratif kolit (ÜK) kolonun mukoza tabakasına sınırlı bölümlerinin tekrarlayan inflamasyonu ile karakterizedir. En sık rektumda görülür, kolonun diğer bölümlerine süreklilik arz ederek yayılır. Ülseratif kolitte genellikle sık tekrarlayan kanlı ishal şikayetleri mevcuttur. ÜK tanısı klinik, endoskopi ve anamnezle konulur. ÜK hastalığı temel olarak rektumun hastalığıdır. Crohn Hastalığı: Crohn hastalığı (CH) sindirim sisteminin fokal, asimetrik, transmural tutulumla seyreden ağızdan anüse kadar her yerde olabilen inflamatuvar hastalığıdır. ÜK'te görülen diffüz devamlılık gösteren yüzeyel mukozal tutulum yerine, CH'ında fokal transmural tutulum söz konusudur. CH'ının belirleyici histolojik bulgusu non kazeifiye granülomlardır ancak hastaların sadece %30'unda bulunur ve tanı için şart değildir. CH çoğunlukla terminal ileum ve çekumu tutar. İbh Tedavisinde Kullanılan İlaçların Renal Yan Etkileri: Aminosalisilatlar 5- Aminosalisilatlar İBH hastalarında temel tedavilerdendir. Hem sulfasalazin kombine formülasyonu hem de kaplı formları (mesalazin, oksalazin) renal toksisite ile ilişkilendirilmiştir. 5-ASA kullanmakta olan her yüz hastadan birisinde renal bozukluk saptanabilirken, klinik olarak önemli hasar 500 hastadan birisinde görülür. 5-ASA'ya bağlı renal hasar farklı kliniklerde görülebilir; glomerülonefrit, nefrotik sendromla birlikte minimal değişiklik nefropatisi ve nefrojenik diyabetes insipidus ilişkili interstisyel nefrit. Mesalazin akut ya da kronik interstisyel nefrit gelişimini tetikleyebilir. 5-ASA kullanımına bağlı TİN gelişimi bir semptom olmaksızın olabileceği gibi halsizlik, yorgunluk, ateş ve eozinofili ile birlikte de olabilir. viii Tek merkezli retrospektif tanımlayıcı çalışmamızda Ocak 2012 tarihinden Aralık 2020 tarihine kadar düzenli ölçümleri olan, hastanemizde tanı almış, 18 yaş üstü, Ülseratif Kolit veya Crohn hastalığı tanılı 161 hastanın Meselazin tedavisi başlanmasını takiben 1.ayda, 6.ayda, 12. ayda ve son poliklinik başvurusundaki kreatinin değerlerine ulaşılıp GFR (GFH) hesaplandı. GFR' ye olan etkisi bakımından hastanın tanı yaşı, hastalık süresi, cinsiyeti, ek hastalıkları, kullandığı nefrotoksik ilaçlar, hastalığın tutulum yeri, ekstraintestinal tutulumu olup olmadığı, atak geçirip geçirmediği, ataklar sırasında steroid kullanımı, takipleri sırasında immunmodülatör tedavinin ve moleküler ajanların eklenmesi, hastalığın aktif ya da remisyonda olup olmadığı, bu takipler sırasında tam kan (wbc, neu, lenf, eos, hgb, plt), Eritrosit Sedimentasyon Hızı (ESH) ve biyokimya değerlerinden Crp, Bun, Kreatinin, Gfr, Sodyum, Potasyum, Klor, Kalsiyum, Ast, Alt, Alp, Ggt, Total Protein, Albumin düzeyleri tedavi başlangıncında, 1.ayda, 6.ayda, 12.ayda ve son poliklinik başvurusundaki değerleri kaydedildi. Sonuç olarak; tüm hasta grubu değerlendirildiğinde ilk 1 aylık süreçte BUN değerlerinde artış anlamlı bulunmuşken zamanla bu anlamlılığın kaybolduğu görüldü. Benzer şekilde ÜK hastalarının da tedavi sonrası 1. ay BUN değerleri, tanı anındaki BUN değerlerinden yüksekti. Crohn hastalığı olanlarda benzer bir değişim görülmedi. Bir yıllık takip süresince ÜK ve CH hasta grupları ile tüm hastaları içeren grupta kreatinin ve GFH yönünden anlamlı değişim saptanmadı. Hastalarda her iki grupta da meselazine bağlı ilaç ilişkili TİN gelişimi gözlenmedi. 72 aylık tedavi sürecinde de BUN, kreatinin ve GFH değerleri yönünde tedavi sonrası 1. yıl değerlerine göre istatiksel anlamlı değişim gözlenmedi. Anahtar Kelimeler: Ülseratif Kolit, Crohn Hastalığı, Meselazin, Nefrotoksisite