İngiliz konsolosluk raporlarında Bağdat'ın ticaret hacmi (1900-1912)

Dicle nehri kıyısında kurulmuş olan Bağdat şehri hem tabii hem de beşerî faktörlerin etkisiyle önemli bir stratejik konumda yer almış ve tarihî süreç içerisinde her devirde siyasi, iktisadi ve kültürel olarak güçlü bir mevkie sahip olmuştur. Tarih sahnesinde Abbasiler döneminde önemli bir yer tutan Bağdat, önemli Türk İslam devletlerinin dahilinde yer almış ve zaman zaman bölgede hüküm süren devletlerin çekişmesine konu olmuştur. XVI. yüzyıldan itibaren de Osmanlı Devleti'nin hakimiyetine girmiş ve XX. yüzyılın ilk çeyreğine kadar bu devletin sınırları içerisinde kalmıştır. XIX. Yüzyılda Bağdat şehri dünyadaki siyasi gelişmelerle beraber siyasi ve iktisadi özellikleri bakımdan önemi oldukça artmıştır. Avrupalı devletlerden, bilhassa İngiltere, bu dönemde kendi iktisadi ve siyasi çıkarları doğrultusunda Bağdat ve çevresinde nüfuzunu yerleştirmek amacıyla faaliyetler yürütmüş ve bu bağlamda buralarda gerek kurduğu konsolosluklar gerekse şirketler aracılığıyla hedefini gerçekleştirmek için çalışmıştır. XX. yüzyıla gelindiğinde Bağdat ve civardaki İngiliz nüfuzu önemli bir noktaya ulaşmıştır. Bu çalışma Bağdat'taki İngiliz konsolosluğunun tuttuğu ticaret raporları ile aynı döneme ait Osmanlı Arşivi'nden temin edilen konuyla alakalı belgeler ışığında hazırlanmıştır. Bu kapsamda incelenen dönemde (1900-1912) Bağdat'ın ticaret hacminin yanı sıra burada ticareti yapılan malların fiyatı, taşımacılığı ve şehirdeki işçi ücretleri de çalışmaya dahil edilmiştir.